تبین معنی مسئولیت و مسئولیت­ پذیری

مسئولیت­پذیری

2-3-1 تعریف مسئولیت­پذیری

آدم موجودی اجتماعیه که از لحظه تولد تا آخر عمر در جامعه به سر می­برد و همیشه در رفت و امد با آدم­های دیگه س
ایشون همیشه باید بیاموزد که چیجوری در جمع زندگی کنه و نیازای خود رو ارضا کنه
این نیازمند یه سری مهارت­های اجتماعیه که فرد طی مراحل یادگیری و جامعه­پذیری اونا رو فرامی­گیرد و یادگیری درست اونا می­تونه به شکل­گیری مسئولیت­پذیری اجتماعی منجر شه(ایمون و جلائیان بخشنده، 1389: 37)
مسئولیت­پذیری اجتماعی به طور در حال افزایش­ای از فرهنگ، جامعه و اقتصاد حاکم بر جامعه ساپورت می­کنه(ازمات[1]، 2010)

ایجاد و رشد مسئولیت پذیری به عنوان یکی از کارکردها و اهداف مهم نظامای آموزشی و برنامه های درسی در مقاطع و سطوح مختلفه
، سیاستگذاران و برنامه ریزان آموزشی و درسی از راه پرورش و رشد قابلیتای مربوط به مسئولیت پذیری تلاش می ­کنن تا یه سری از مهارتای فردی و اجتماعی لازم واسه زندگی در قرن بیست و یکم، که عصر پر از تغییرات و تحولات سریع و شتابانه رو در دانشجویان به وجود بیارن
براین پایه حتی می­ توان گفت که موفقیت هر نظام آموزشی در بخش مسئولیت­پذیری دانشجویان ً باعث پایه ریزی و تشکیل یه جامعه انسانی می شه که از شاخص­های پیشرفت یافتگی اجتماعی و فرهنگی برخورداره
کاملا معلومه این به معنی یه هدف مهم، زمانی اتفاق می­افتد که برنامه ریزان درسی نظام آموزشی در مقاطع جور واجور مثل دانشگاه، در این بخش احساس وظیفه کرده و بتونن از راه های جور واجور نسبت به آموزش و داخلی ساختن توانایی­های مسئولیت پذیری اقدام کنه

2-3-2 تبین معنی مسئولیت و مسئولیت­پذیری

احساس مسئولیت مفهومیه که باعث می شه افراد اهداف خود رو دنبال کرده، با بقیه رابطه مناسبی برقرار کرده و تو یه جامعه با هماهنگی و مشارکت با یکدیگر زندگی کنن و از این روست که این معنی اثر زیادی در زندگی افراد داره (بیرهوف،1387)
مسئولیت به عنوان یه  احساس وابستگی یا یه جور رابطه با فرد نیازمند، تعریف شده که تعهد به عنوان عامل اصلی واسه احساس مسئولیت شناخته شده (شوالتز[2]، 1977)
معنی مسئولیت می­­تونه دست کم سه رابطه رو شامل بشه “مسئول بودن در مقابل چیزی، در مقابل کسی و در برابر رابطه یا قضیه­ای
مسئولیت شامل جنبه­های جور واجور اخلاقی، عملی و در نظر گرفتن نتیجه های یه عمله
آدم وقتی مسئولانه برخورد می­کنه که با در نظر گرفتن دیدگاه­های اخلاقی عمل کنه و قبول کنه که مسئول نتیجه های اعمال خویشه” (بیرهوف،1387: 232)
مسئولیت از نظر کلمه ای به معنی موظف بودن به انجام دادن کاریه (مشخص،1345: 4077)
در معنی عام حقوقی هم مسئولیت به معنی پایبند و موظف بودن شخص به انجام یا ترک عملیه (شهیدی ،1389: 49)
از آخرای قرن سیزده میلادی، در شرایطی که حقوق، پیرو مذهب و اخلاق بود، اصطلاح مسئول به معنی کسی که در مقابل خدا نسبت به زندگی و اعمالش پاسخگوه، در اخلاق مذهبی رواج پیدا کرد
بعدا در جریان غیر مذهبی شدن اخلاق، واژه مسئولیت­پذیری وارد اخلاق شرعی گردید و به معنی جوابگو بودن فرد در مقابل وجدانش که در بردارنده قانون اخلاقی برابر با طبیعت و اخلاقه،اثبات شد
آخرسر به معنی کسی که در مقابل دادگاه نسبت به یافته های رفتار و اعمال و تقصیرش پاسخگوه، به بخش حقوقی راه یافت” (بادینی،1384: 24)

علاوه بر این، “یکی از اولین فیلسوفانی که واژه مسئولیت رو به کار گیری کرد جون استوارت میل[3] بود که در سال 1859در مقاله خود با عنوان ” درمورد آزادی” از این کلمه به کار گیری کرد، بعدا ماکس وبر[4]  (1919) واژه مسئولیت اخلاقی رو وارد جامعه شناسی کرد” (بیرهوف، 1387: 231)
از مسئولیت  به معنی”تعهد، مواخذه، موظف به چیزی بودن ” هم یاد شده (دهخدا،1337: 120)
در فرهنگ عمید مسئولیت اینجور تعریف شده: ” اون چیزی که آدم از اعمال، وظایف و رفتار، مسئول و مسئول اون باشه” (عمید،1367: 5)

هم اینکه باید در نظر داشت که مسئولیت دارای معانی مختلفیه که اینجا به مواردی اشا می­کنیم، آدیسون ایلینویز[5] در جواب به سوالی، معانی جور واجور مسئولیت رو گفته که عبارتنداز:

– انجام دادن وظایف لازم و مهم

– هدف­گذاری، انتخاب کاری واسه انجام دادن و عمل به اون به شکل درست و مطمئن

– توانایی پاسخگویی در مورد اعمال انجام شده

– انجام کارای درست و جواب نه دادن به بقیه

– اطاعت کردن از قوانین زندگی بر اساس ارزشای اخلاقی به همراه تعادل داشتن

– مورد توجه قرار دادن یافته های و نتیجه های رفتارها و اعمال

– نشون دادن بلوغ و ایجاد رابطه مناسب با بقیه

– اولویت گذاری و اقدام مناسب واسه اون

– لیاقت کنترل شخصی داشتن و

(گروزنیکل و استفنر[6]،1992: 27)

در حقوق مدنی از واژه مسئولیت­پذیری با عنوان تعهد به جبران خسارت یاد شده (بادینی، 1384)
هم اینکه صاحبنظران و کارشناسان جور واجور هم برداشت­ها و تبیین­های خاصی رو در مورد معنا و معنی مسئولیت­پذیری ارائه کرده­ان
دهستانی (1387) مسئولیت­پذیری رو جوابگو بودن در برابر کسی یا چیزی می­دونه و اون رو برابر اخلاق حرفه­ای می­دونه، چون که یه فرد اخلاقی، فردیه که دارای دو ویژگی اساسیه: مسئولیت­پذیری و پاسخگویی در برابر اون و دیگری پیش بینی پذیری؛ هرچه اندازه مسئولیت­پذیری و پیش­بینی پذیری فرد بیشتر باشه، فرد اخلاقی­تره
رفعتیان هم عقیده داره “مسئولیت­پذیری یعنی توانایی پذیرش، پاسخگویی و به عهده گرفتن کاری که از کسی درخواست می شه و شخص حق داره اون رو قبول کنه و یا رد کنه و در روند درست رشد آدم­ها بوجود می­آید” (رفعتیان،1389: 11)
با در نظر گرفتن این تعریف مسئولیت­پذیری یه انتخاب آگاهانه س

از دیدگاه دسبونس و رابی[7] (ترجمه نونهالی، 1388) اندیشه مسئولیت ً از عمل کردن به اختیار در حکم تملک ارادهه و از آزادی جدا نیس
با این همه، این عناصر رو نباید به ترتیب خاصی طبقه­بندی کرد
یعنی اینکه آزادی اصل و اراده محرک، کنشه و مسئولیت­پذیری تفکر و قبول مسئولیت اون چیزی که انجام داده­ایم، می­باشه
هم اینکه مسئولیت­پذیری به عنوان “عمل کردن مثل یه آدم بالغ و بزرگسال، هدف داشتن و ابتکار به خرج دادن و در نظر گرفتن کارایی که باید انجام می شدن و باید انجام شن” تعریف شده (پالمر،آلبرتی فرونر[8]، 1386: 121)
مرگلر و همکاران[9] (2007) فکر می کنند که مسئولیت پذیری در معنی توانایی نظم دادن به تفکرات احساسات و رفتار فردی همراه با اراده و قدرت انتخابگری خود به عنوان مسئول و پاسخگوی اصلی نتیجه های فردی و اجتماعی اینه
از دیدگاه سرتو[10] (1989) مسئولیت پذیری مثل اجبار و تعهد داخلی فرد واسه انجام مطلوب همه فعالیت­ هاییه که به عهده اون گذاشته شده و نشأت گرفته از واقعیت­های داخلی هر فرد می­باشه
بنابر این این معنی با پذیرش و انجام یه مسئولیت یا وظیفه متناسب با سطح توانایی­ها، استعداد­ها و علایق فردی توأم می­باشه
فرمهینی فراهانی (1390) هم مسئولیت­پذیری رو به معنی رو دوش گرفتن امر یا کاری و جوابگو بودن در برابر کار یا وظیفه به عهده گرفته شده می دونه

خواهان زاده نوبریان و همکاران (1378) در تعریف عملیاتی خود از مسئولیت­پذیری فکر می کنند که این مهارت شامل مواردی مثل مراقبت ازخود و محیط، پذیرش نتیجه عمل، رعایت مقررات، انجام دادن تکالیف و وظایف محوله (انجام سروقت تکالیف و کار و دقیق شدن و فوکوس کردن واتمام اون) می­باشه
در عین حال، صاحبنظران نامبرده تاکید می­کنن که مهارت مسئولیت­پذیری و انجام وظایف و مسئولیت­های محوله لازمه همکاری با افراده و این همکاری زمانی موفقیت­آمیزه که در اون همدلی وجود داشته باشه
هم اینکه، انجام مسئولیت در هر سطحی، نشون دهنده مهارت بیان وجود در فرده
گلن و نلسون[11] (1988: 20) مسئولیت­پذیری رو یه جور احساس عملی در به کار گیری توانایی­ها و انجام تلاش­ها در یکی بودن و موافقت با مردم تعریف کرده که نبود پذیرش اون، قانون شکنی و نپذیرفتن مسئولیت­های اجتماعی تلقی می شه
طبق دیدگاه فروم[12] (2004) مسئولیت­پذیری یه وظیفه یا تکلیف نیس که باید به وسیله یه فرد انجام بگیره بلکه، برعکس یه جور احساس و حالتیه که به وسیله خود فرد برانگیخته شده و دربردارنده جواب و واکنشیه که فرد نسبت به نیازای بقیه به شکل رو یا مخفی بیان می­داره
ناکامورا و واتاناب موراکا (2006) فکر می کنند که مسئولیت­پذیری یه ارزشه که مردم سالاری و جامعه مردم سالار رو تحت اثر قرار می­بده
اسلنکر و همکاران[13] (1994) فکر می کنند قلب مسئولیت­پذیری، نوع دوستیه
پس، احساس مسئولیت­پذیری از یه طرف پدیده­ایه که بیشتر به افراد مربوط می­شه تا جامعه و از طرف دیگه لازمه خودکنترلی واسه فرد و کنترل اجتماعی واسه جامعه س

از دیدگاه ایزدی و عزیزی شمامی (1388)، مسئولیت پذیری یکی از مهم ترین جنبه های شهروندی بوده و شخص مسئولیت­پذیر کسیه که طبق عزت نفس خود و با احترام به حقوق بقیه، دیدگاه­های خود رو آزمایش کرده و در آخر نتیجه های اعمال و تصمیماتش رو می­پذیرد
صاحبنظران نامبرده، هم اینکه جنبه های مسئولیت­پذیری اجتماعی رو به شکل سه بعد شناختی (رشد دامنه اطلاعاتی فرد از شکل های جور واجور مسئولیتای اجتماعی و برتری مهارت­های عقلانی و بررسی و تفکر دور و بر این مسئولیت­ها)، عاطفی (ایجاد انگیزه، نگاه و احساسات مثبت نسبت به شکل های جور واجور مسئولیت­های اجتماعی ) و عملکردی (توانایی اجرای مطلوب وظایف اجتماعی توأم با همکاری، همراهی، کمک و احترام به بقیه افراد) مورد بحث قرار میدن

هم اینکه سبحانی نژاد و فردانش (1379) با تأکید بر نقش و رسالت نهادهای آموزشی در مورد مسئولیت­پذیر کردن یادگیرندگان، این مسئولیت­ها رو شامل جنبه های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، مدنی و زیست محیطی می دونن و فکر می کنند که آموزش و برنامه­های درسی مربوط به مسئولیت­پذیری باید بتونن ً شناخت­ها، احساسات و مهارت­های (عملکردها) لازم رو در این مورد در فراگیران به وجود بیاره
یعنی اینکه یادگیرندگان باید از آگاهی­ها و مهارت­های عقلانی واسه کسب شناخت از شکل های جور واجور مسئولیت­های فردی و اجتماعی برخوردار شن
هم اینکه دارای احساسات و نگاه­های مثبت در موردقبول شکل های جور واجور مسئولیت­های اجتماعی شده و آخر سرً توانمندی­های لازم رو واسه اقدام به شکل های جور واجور وظایف و مسئولیت­های اجتماعی به دست بیارن
صاحبنظران نامبرده فکر می کنند که دلالت روشن مطالب فوق اینه که برنامه های درسی مربوط به آموزش مسئولیت­پذیری نباید فقطً به یکی از جنبه های سه گانه محدود شه

هم اینکه باید اعلام کرد که واژه مسئولیت­پذیری نه فقط از نظر صاحبنظران و اندیشمندان فرق داره بلکه مکاتبی چون مکتب روانکاوی و مکتب وجودگرایانه و گشتالت درمانی تعریفی متفاوت از مسئولیت­پذیری ارائه می­کنن
مسئولیت­پذیری در مکتب روانکاوی و از نظر فروید بدین معناست که آدم مسئول رفتار و اعمال خود نیس بلکه تحت اثر نیروهای داخلی قرار داره
اما وجودگرایان، مسئولیت­پذیری رو به معنی متعلق بودن به خود ما و برخورد رو راست با آزادی می­دانند و در نظریه گشتالت درمانی، مسئولیت­پذیری یعنی تکیه بر توانایی خود جهت انتخاب کردنه (شارف،1389)

با وجود تعاریف و تعابیر متنوعی که از دید صاحبنظران جور واجور در مورد مسئولیت­پذیری به عمل آمده، می­توان تو یه نگاه کلی اینجور گفت که مسئولیت­پذیری به معنی به عهده گرفتن تکلیف یا عملیه که فرد از راه یه اجبار داخلی و تعهد در قبال اون، مسئول و جوابگو می­شه
در مسئولیت­پذیری یه جور اختیار پنهونه که به فرد این امکان رو می­بده تا به شکل اراده خود، عملی رو بکنه و در قبال خود و بقیه جوابگو باشه

1
Azmat

2
Schwartz

John Stuart Mill
Max Webwr
Adison Illinois
1
Grossnikle and Stephener

Desbons &Robby
3
Palmer &Alberti Frvnr

Mergler et al
Cereto
Glenn & Nelson
Froom
Schlenker et al

این نوشته در دسته بندی آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.