پایان نامه بررسی نقش واسطه‌ای راهبردهای مقابله‌ای تحصیلی در ارتباط بین جهت‌گیری هدف و تاب‌آوری‌ دانشجویان

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته روانشناسی

دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی

پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته روان شناسی تربیتی

بررسی نقش واسطه ای راهبردهای مقابله ای تحصیلی در ارتباط بین جهت گیری هدف و

تاب آوری دانشجویان

اردیبهشت92

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه ای راهبردهای مقابله ای تحصیلی در ارتباط بین جهت گیری هدف و تاب آوری انجام شد. نمونه ای متشکل از 300 (168 نفر دختر و 132 نفر پسر) دانشجوی رشته های مختلف از 5 دانشکده ی دانشگاه خلیج فارس بوشهر، که به شیوه ی نمونه گیری طبقه ای و خوشه ای با واحد نمونه ای کلاس انتخاب شده بودند، سه پرسشنامه ی جهت گیری هدف (الیوت و مک گریگور، 2001)، پرسشنامه ی تاب آوری (کانر و دیویدسون، 2003) و پرسشنامه ی راهبردهای مقابله ای تحصیلی (ترو و کانل، 1984) را تکمیل کردند. برای تحلیل اطلاعات از تحلیل مسیر استفاده شد. نتایج تحلیل رگرسیون مطابق با مراحل بارون و کنی (1986)، نشان داد که جهت گیری هدف عملکردی- اجتنابی، به صورت منفی و مستقیم، تاب آوری را پیش بینی می کند. همچنین جهت گیری تسلطی-گرایشی، از طریق راهبردهای مقابله ای مثبت و فرافکن و راهبرد غیرمقابله ای، تاب آوری را پیش بینی می کند. جهت گیری عملکردی-گرایشی از طریق مقابله ی انکاری و جهت گیری تسلطی- اجتنابی، از طریق راهبرد غیرمقابله ای، تاب آوری را پیش بینی می کنند. همچنین یافته های پژوهش در خصوص تفاوت های جنسیتی در متغیرهای پژوهش، حاکی از آن است که فقط در میانگین راهبردهای مقابله ای مثبت، در میان دانشجویان دختر و پسر تفاوت معناداری وجود دارد. در سایر متغیرهای پژوهش، تفاوت معناداری در بین دختران و پسران مشاهده نشد.

   فهرست مطالب

 عنوان                                                                                      صفحه                   

1- کلیات                                                                                                                                                           1

1-1- مقدمه                                                                                                                                                     1

1-2- بیان مسأله                                                                                                                                             6

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش                                                                                                                     8

1-4- اهداف پژوهش                                                                                                                                       9

1-4-1- هدف اصلی                                                                                                                                       9

1-4-2- اهداف فرعی                                                                                                                                     9

1-5- سوالات پژوهش                                                                                                                                  10

1-5-1- سوالات اصلی                                                                                                                                10

1-5-2- سوالات فرعی                                                                                                                               10

2-1- مبانی نظری                                                                                                                                        12

2-1-1- جهت گیری هدف                                                                                                                          12

2-1-1-1- انواع جهت گیری های هدف                                                                                                   21

2-1-1-1-1- اهداف تسلطی-گرایشی                                                                                                  21

2-1-1-1-2- اهداف تسلطی- اجتنابی                                                                                                 22

2-1-1-1-3- اهداف عملکردی-گرایشی                                                                                              23

2-1-1-1-4- اهداف عملکردی- اجتنابی                                                                                             24

2-1-2- راهبردهای مقابله ای                                                                                                                    25

2-1-2-1- انواع راهبردهای مقابله ای                                                                                                     31

2-1-2-2- راهبردهای مقابله ای تحصیلی                                                                                             36

2-1-3- تاب آوری                                                                                                                                        38

2-1-3-1- عوامل محافظ و عوامل آسیب زا                                                                                          42

2-1-3-2- مدل های تاب آوری                                                                                                                 44

2-1-3-2-1- مدل جبرانی                                                                                                                      44

2-1-3-2-2- مدل چالشی                                                                                                                      45

2-1-3-2-3- مدل حفاظتی                                                                                                                    45

2-2- تحقیقات پیشین                                                                                                                                46

2-2-1- جهت گیری هدف و تاب آوری                                                                                                      46

2-2-2- جهت گیری هدف و راهبردهای مقابله ای تحصیلی                                                                 49

2-2-3- راهبردهای مقابله ای تحصیلی و تاب آوری                                                                               51

2-2-4- تفاوت های جنسیتی در جهت گیری های هدف                                                                        53

2-2-5- تفاوت های جنسیتی در راهبردهای مقابله ای                                                                         54

2-2-6- تفاوت های جنسیتی در تاب آوری                                                                                             56

3- روش پژوهش                                                                                                                                            58

3-1- طرح پژوهش                                                                                                                                       58

3-2- جامعه ی آماری                                                                                                                                   59

3-3- مشارکت کنندگان در تحقیق                                                                                                          59

3-4- تعاریف عملیاتی متغیرها                                                                                                                  11

3-5- ابزارهای اندازه گیری                                                                                                                          60

3-5-1- پرسشنامه ی اهداف پیشرفت (AGQ)                                                                                     60

3-5-2- پرسشنامه ی تاب آوری (CD-RISC)                                                                                        61

3-5-3- پرسشنامه ی راهبردهای مقابله ی تحصیلی (ACI)                                                               62

3-6- روش جمع آوری اطلاعات                                                                                                                 63

3-7- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات                                                                                                         64

4- یافته های پژوهش                                                                                                                                    67

4-1- یافته های توصیفی پژوهش                                                                                                               67

4-2- ماتریس همبستگی متغیرهای مدل پژوهش                                                                                 68

4-3- یافته های مربوط به سؤال های پژوهش                                                                                           69

4-3-1- بررسی مدل پژوهش                                                                                                                    69

4-3-1-1- سؤال اول پژوهش                                                                                                                   69

4-3-1-2- سؤال دوم پژوهش                                                                                                                  70

4-3-1-3- سؤال سوم پژوهش                                                                                                                 73

4-3-1-4- سؤال چهارم پژوهش                                                                                                             74

4-4- یافته های مربوط به تفاوت های جنسیتی                                                                                       75

4-4-1- تفاوت های جنسیتی در زمینه ی جهت گیری هدف                                                                75

4-4-2- تفاوت های جنسیتی در زمینه ی راهبردهای مقابله ای تحصیلی                                         76

4-4-3- تفاوت های جنسیتی در زمینه ی تاب آوری                                                                              77

5- بحث و نتیجه گیری                                                                                                                                 78

5-1- پیش بینی تاب آوری بر اساس جهت گیری های هدف                                                                   78

5-2- پیش بینی راهبردهای مقابله ای تحصیلی بر اساس جهت گیری های هدف                               79

5-3- پیش بینی تاب آوری بر اساس راهبردهای مقابله ای تحصیلی                                                     81

5-4- نقش واسطه ای راهبردهای مقابله ای تحصیلی در ارتباط بین جهت گیری های هدف و تاب آوری               82

5-5- تفاوت های جنسیتی در زمینه ی جهت گیری هدف                                                                      84

5-6- تفاوت های جنسیتی در زمینه ی راهبردهای مقابله ای تحصیلی                                               84

5-7- تفاوت های جنسیتی در زمینه ی تاب آوری                                                                                    85

5-8- کاربردهای پژوهش                                                                                                                            86

5-9- پیشنهادهای پژوهش                                                                                                                        86

5-10- محدودیت های پژوهش                                                                                                                  87

فهرست منابع                                                                                                                                                 88

منابع فارسی                                                                                                                                                   88

منابع انگلیسی                                                                                                                                               93

پیوست ها                                                                                                                                                                       99

1-1-مقدمه

   “خسته شدم، هنوز دارم بابت این قضیه ی لعنتی حرص می خورم، هر لحظه هم بد و بدتر می شه. حس وحشتناکیه”. این مثالی است از گفتگوی درونی یک شخص که در مسیر راهبرد مقابله ای اجتنابی قرار گرفته است (اشنایدر[1]، 2001). این فرد قصد دارد که از رویارویی با عامل استرس زا بگریزد اما هرچه سعی می کند کمتر به آن توجه کند فضای بیشتری از ذهنش اشغال می شود. راهبردهای مقابله ای[2] که به آن ها راهبردهای مدارا نیز گفته می شود، به اقدامات رفتاری و شناختی و نیز راهبردهای آگاهانه ای اطلاق می شود که افراد در مواجهه با اتفاقات چالش برانگیز، منفی و دشوار زندگی به کار می گیرند (لازاروس و فلکمن[3]، 1984؛ به نقل از مونِتا و اسپادا[4]، 2009).

   مفهوم مقابله برای اولین بار در سال 1966 توسط لازاروس معرفی شد. او معتقد بود که واکنش به استرس شامل سه مرحله می باشد. ابتدا، ارزیابی اولیه که شامل مشاهده ی یک خطر است. مرحله ی دوم شامل ارزیابی ثانویه می باشد که به معنای جستجوی یک پاسخ در ذهن است و در مرحله ی سوم به کارگیری پاسخ یا به عبارتی مقابله، مدنظر است ( کاستا[5]، 1990). فلکمن و لازاروس (1985) بیان می کنند که انتظار می رود که مقابله با مفهوم هرآن چه که می تواند برای تغییر شرایط انجام پذیرد مطابقت کند (پیریو و زلارس[6]، 1999). برای مثال انتظار می رود که مقابله ی مسئله مدار در شرایطی که موقعیت، غیر قابل تغییر به نظر می رسد، به کار گرفته شود (لازاروس و فلکمن، 1980؛ به نقل از پیریو و زلارس، 1999).

   امروزه مقابله به یک مفهوم مرکزی در روانشناسی تبدیل شده است، همان گونه که در فرهنگ جامعه نیز این گونه بوده است. برای مردم عادی، مقابله، آن چیزی است که باید توسط فرد انجام پذیرد تا روال زندگیش در یک سطح منطقی بالا از رضایت مندی باقی بماند (اشنایدر، 2001).

   واقعیت این است که واکنش استرس در بدن یک نوع سازگاری زیستی طبیعی است که به انسان ها کمک می کند تا در صورت رویارویی با شرایط خطرناک و استرس زا با نشان دادن واکنش سریع و فوری جان خود را حفظ کنند. امروزه بسیاری از تهدیدات محیطی و خطرناک که برای بشر اولیه وجود داشت دیگر وجود ندارد، اما مسائل دیگری جایگزین آن شده است که به همان صورت، واکنش استرس زا را در ما بر می انگیزد (مانند از دست دادن شغل، رد شدن در یک امتحان دانشگاهی، شرکت در یک کنفرانس درسی و…). اجداد اولیه ی ما می توانستند از موقعیت های خطرناک فرار کنند اما بسیاری از رویدادهای استرس زای کنونی قابل گریز نیستند و ناگزیر در طی روز مکررا با آن ها روبه رو می شویم (قهاری، 1386). در دنیای امروز، دانشجویان و دانش آموزان نیز ناچار هستند که دائما با مسائل تحصیلی خوشایند و ناخوشایند دست و پنجه نرم کنند. دانشجویی که دچار مشکل تحصیلی شده است، می بایست راهبرد مقابله ای مناسبی اتخاذ نماید تا استرس ناشی از مشکل تحصیلی را مدیریت نمایند.

   مقابله ی تحصیلی عبارت است از راهبردهای رفتاری و شناختی كه فراگیران به كار می گیرند تا هیجانات منفی ناشی از رویدادهای تحصیلی ناخوشایند مانند عملكرد ضعیف بر روی آزمون ها یا شكست در انجام یك تكلیف را كنترل كنند (كامینز و دوئك[7]، 1999؛ به نقل از شیخ الاسلامی و احمدی، 1390).

   راهبردهای مقابله ای تحصیلی[8]، به مهارت هایی گفته می شود که افراد در مواجهه با شکست و ناکامی تحصیلی در پیش می گیرند. این مهارت ها شامل مقابله ی مثبت[9]، مقابله ی فرافکن[10]، مقابله ی انکاری[11] و راهبرد غیرمقابله ای[12] می باشد (ترو و کانل[13]، 1984؛ به نقل از شیخ الاسلامی و احمدی، 1390).

   در پژوهش های متعدد مشخص شده است که مهارت های مقابله ای، نقش موثری در افزایش تاب آوری[14] دارند (پرسکات، سکندور، بایلی و هوشینو[15]، 2008؛ کمپبل، کوهن و استین[16]، 2006). به طور کلی واژه ی تاب آوری، به عوامل و فرایندهایی اطلاق می شود که رشد جسمی و روانشناختی را از خطر گرفتاری به رفتارهای مشکل زا و آسیب روانشناختی حفظ کرده و علی رغم وجود شرایط ناگوار، به پیامدهای سازگارانه منتهی می شوند (جعفری، اسکندری، سهرابی و دلوار، 1389). تاب آوری به زبان ساده عبارت است از تطابق مثبت در واکنش به  شرایط ناگوار (والر، اوکاموتو، مایلز و هوردل[17]، 2003؛ به نقل از جعفری و همکاران، 1389).

تانوم و مالت[18] (2001)، بیان داشته اند تاب آوری، که مقاومت در برابر استرس[19] یا رشد پس ضربه ای[20] نیز نامیده شده است، در امتداد یک پیوستار با درجات متفاوتی از مقاومت در برابر آسیب های روانشناختی قرار می گیرد (بشارت، نادعلی و عزیزی؛ 1389). بنابر این تعریف تاب آوری فراتر از به سلامت پشت سر گذاشتن استرس و ناملایمات زندگی است و در واقع کیفیات فردی و اجتماعی را شرح می دهد که فرد می تواند به وسیله ی آن هم از شرایط ناگوار به سلامت رد شود و هم پس از آن رشد نموده و برتر از گذشته شود (اسشاپ، ون گالن، دی رویجتر و اسمیتس[21]، 2006).

   تاب آوری باعث می شود که افراد در شرایط دشوار از ظرفیت های موجود خود برای دستیابی به موفقیت و رشد زندگی فردیشان استفاده کنند. بونانو[22] راه های به دست آوردن تاب آوری را داشتن سرسختی، خود افزایی، مقابله سرکوب گرایانه، داشتن خلق و خو و احساسات مثبت می داند ( بونانو، 2004؛ به نقل از اسشاپ و همکاران، 2006).

   اگرچه راهبردهای مقابله ای بر تاب آوری تاثیرگذار است، خود نیز از عوامل مختلفی تاثیر می پذیرد؛ از جمله این عوامل جهت گیری هدف[23] یا هدف پیشرفت[24] است. جهت گیری هدف بیانگر الگوی منسجمی از باورهای فرد است که سبب می شود فرد به روش های مختلف به موقعیت ها گرایش پیدا کند، در آن زمینه به فعالیت بپردازد و در نهایت پاسخی را ارائه دهد (ایمز[25]،1992 به نقل از زارع و سامانی، 1387). جهت گیری هدف، اساس تفاوت های فردی در موقعیت هاست؛ و بر اساس آن می توان میزان موفقیت فرد را پیش بینی نمود (دوئک و لگت[26]، 1988). در ارتباط با اهداف پیشرفت یکی از تقسیم بندی های متداول عبارت است از جهت گیری هدف تسلطی[27] و جهت گیری هدف عملکردی[28] (ایمز و آرچر[29]، 1988). در جهت گیری هدف تسلطی، فرد به دنبال تکوین شایستگی های خود در یک تکلیف یا فهم بیشتر موضوع است. در این جهت گیری، یادگیری و ارتقاء توانایی از طریق تلاش، ذاتا ارزشمند است. در جهت گیری هدف عملکردی، فرد تمایل به نمایش توانایی های خود دارد، برتری یافتن بر دیگران به ویژه با کم ترین تلاش و رقابت، نگرانی های عمده ی فرد هستند. در واقع، اثبات توانایی خود به دیگران و دوری جستن از قضاوت نامطلوب دیگران، هدف اصلی فرد است (جوکار، 1384). الیوت و مک گریگور[30](2001)، اهداف عملکردی و تسلطی را نیز هرکدام به دو حالت گرایشی[31] و اجتنابی[32] تقسیم می کنند. بر این اساس آنان چهار نوع جهت گیری هدف را در میان دانش آموزان شناسایی کرده اند.

الف. اهداف تسلطی- گرایشی[33]: افراد دارای این اهداف، به دنبال بهبود شایستگی های خود در تکالیف هستند. آنان به یادگیری برای خود یادگیری علاقه دارند و خود را درگیر تکالیف چالش برانگیز می کنند (الیوت و مک گریگور، 2001).

ب. اهداف تسلطی- اجتنابی[34]: در این اهداف، شایستگی به صورت دستیابی کامل به تکلیف تعریف می شود و تمام تلاش افراد معطوف دوری گزیدن از خطا و اشتباه است. ترس از نفهمیدن مطالب، شکست در یادگیری و فراموشی از ویژگی های این نوع جهت گیری است (الیوت و مک گریگور، 2001).

ج. اهداف عملکردی- گرایشی[35]: بر دستیابی به ارزیابی مطلوب شایستگی تاکید دارند. در واقع فراگیرانی که جهت گیری هدف عملکرد- گرایشی دارند، می خواهند که توانایی خود را نسبت به دیگران به اثبات برسانند یا ارزش خود را در نزد عموم به نمایش گذارند (پینتریچ و شانک[36]، 2002).

د. اهداف عملکردی- اجتنابی[37]: اشخاص دارای این نوع جهت گیری، از بی کفایت یا ناتوان به نظر آمدن نزد دیگران، هراس دارند و تمام تلاش خود را برای اجتناب از شکست به کار می برند (حسینی و لطیفیان، 1388).

    1-2- بیان مسأله

    یکی از ضروریات انکارناپذیر جامعه ی ما و هر جامعه ی در حال تحول، تحصیلات و آموزش است. قرار گرفتن در دوره تحصیلی، غالبا با فشارها، نگرانی ها و هیجان های خاص این دوره، توأم است (یوسفی، براتعلی و عرفان، 1388). دانشجویان و دانش آموزان در مقابل چالش ها و گاه شکست های تحصیلی که با آن ها مواجه می شوند، نیاز به برخوردی مناسب دارند تا بتوانند بر مشکلات فائق آمده و این شرایط تهدید آمیز را تبدیل به فرصتی برای رشد نمایند. در دوره تحصیلی دانشگاه این نیاز بیشتر نمایان می شود، چرا که به واسطه ی حضور عوامل متعدد، دوره ای فشارزا است. به عبارتی ورود به دانشگاه، مقطعی بسیار حساس در زندگی نیروهای كارآمد و فعال در هر كشوری است و غالباً با تغییرات عمده ای در زندگی افراد، به خصوص در روابط اجتماعی و انسانی آن ها همراه است. از این رو آن چه که محصل در دوران مدرسه و در دوران دانشگاه باید بدان مجهز باشد، تاب آوری است. به همین جهت، مهم است که عوامل موثر بر تاب آوری محصلان شناخته شود. در خصوص عوامل پیشایندی و یا حفاظتی موثر در شکل گیری تاب آوری باید اشاره کرد که بخشی از آن ها می تواند نقش ساختاری و برخی دیگر نقش فرآیندی داشته باشند. بررسی مطالعات پیشین نشان می دهد بیشتر با نگاه ساختاری به بررسی عوامل حفاظتی متعدد فردی و خانوادگی و اجتماعی موثر پرداخته شده و بین عوامل حفاظتی ساختاری و فرآیندی کمتر تمایز درنظر گرفته شده است. پیشینه ی پژوهشی مربوط به تاب آوری نشانگر آن است که راهبردهای مقابله ای و مولفه های آن یکی از عوامل مهم تشکیل دهنده ی تاب آوری است (جعفری و همکاران، 1388).

   از سوی دیگر راهبردهای مقابله ای نیز از عوامل مختلفی، از جمله عوامل انگیزشی تاثیر می پذیرند. در واقع از عواملی که می تواند نقش بنیادی در کیفیت مقابله داشته باشد باورها و جهت گیری های انگیزشی است. با توجه به تاثیر جهت گیری های هدف بر موفقیت تحصیلی، این جهت گیری ها می توانند با راهبردهای مقابله ای دانشجویان در برخورد با عوامل فشارزای تحصیلی، مرتبط باشند (دورون، استفان، مایانو و اسکانف[38]، 2011).

   بر اساس جهت گیری های هدف افراد، می توان رفتارهای آنان را در موقعیت های گوناگون، از جمله موقعیت های تحصیلی پیش بینی نمود. جهت گیری هدف علاوه بر آن که به عنوان یک متغیر انگیزشی، بر استفاده از راهبردهای مقابله ای اثرگذار است، تاب آوری را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. با توجه به نتایج پژوهش های پیشین مبنی بر رابطه ی میان جهت گیری های هدف و تاب آوری و همچنین اثر راهبردهای مقابله ای بر مقاومت و تاب آوری در موقعیت های استرس زا و همچنین با توجه به آن که راهبردهای مقابله ای تحت تاثیر متغیرهای انگیزشی نیز قرار می گیرد، پژوهش حاضر بر آن است که دریابد آیا راهبردهای مقابله ای تحصیلی می تواند نقش واسطه ای در رابطه ی بین جهت گیری های هدف پیشرفتی و تاب آوری دانشجویان ایفا نماید؟ مدل مفهومی پژوهش حاضر در شکل شماره ی 1 نشان داده شده است.

تعداد صفحه :116

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  merisa.jami@gmail.com

این نوشته در روانشناسی و علوم تربیتی ارسال و , , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.