پایان نامه ملاحظات فقهی و شرعی بانکداری بدون ربا (اسلامی)

 

فهرست مطالب

عنوان

چکیده                                                   1

مقدمه                                                   2

فصل اول: کلیات طرح…………………………………………………. 3

مقدمه                                                   4

1-1بیان مسأله تحقیق                                                           5

1-2 اهمیت و ضرورت موضوع تحقیق   …………………………………………………. 6

1-3 اهداف تحقیق  …………………………………………………. 7………………………………………………….

1-4 چارچوب نظری و مدل تحلیلی تحقیق                                                7

1-5 روش تحقیق  …………………………………………………. 10

1-6 قلمرو تحقیق…………………………………………………. 10

1-7 جامعه آماری  …………………………………………………. 11

1-8 نمونه، روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه…………………………………………………. 11

1-9 ابزارهای گردآوری اطلاعات………………………………………………… 11

1-10 روش تجزیه و تحلیل داده  …………………………………………………. 12

1-11 محدودیتهای تحقیق…………………………………………………. 12

1-12 تعاریف متغیرها و اطلاعات به کار رفته در تحقیق  …………………………………………………. 13

 

فصل دوم : مطالعات نظری…………………………………………………. 15

مقدمه          …………………………………………………. 16

1-2 بانک………………………………………………………………………………………………. 17

2-2 نقش بانک در اقتصاد………………………………………………………………………………………………. 18

2-3 چگونگی ورود موسسات غربی به دنیای اسلام  ………………………………………………………………………………………………. 15

2-4 بانکداری در ایران………………………………………………………………………………………………. 19

2-5 بانک و ربا                                             20

2-6 شبهات ربا                                              21

2-6-1 اختصاص ربا به زیاده فاحش……………………………………………………………………………………… 21

2-6-2 اختصاص ربا به زیاده در قرض های مصرفی                  22

2-7 بهره و نقاط ضعف آن                                      23

2-8 بانکداری اسلامی                                      25

2-9مهندسی و ابزارهای مالی اسلامی                                      26

2-9-1 اصول زیربنایی سیستم مالی                                   27

2-9-2 انواع عقود اسلامی                  27

2-9-2-1 قرض الحسنه……………………………………………………………………………… 27

2-9-2-2 عقود مشارکتی……………………………………………………………………………… 29

2-9-2-3 عقود مبادله ای……………………………………………………………………………… 32

2-9-2-4 سرمایه گذاری مستقیم                   34

2-9-3 ارتباط بین توسعه ابزارهای مالی و توسعه اقتصادی                  35

2-9-4 تبدیل به اوراق بهادار کردن داراییها          36

2-9-4-1 صکوک…………………………………………………………………………….. 36

2-10 چهار چوب ساختاری مطلوب                                      39

2-10-1 شرایط اقتصادی کشور                  40

2-10-2 ایجاد بازار سرمایه و بازار پول مناسب                                41

2-10-3 دلایل ساختاری برای عدم مشارکت در سود و زیان                    42

2-10-3-1  انتخاب بد                   50

2-10-3-2  مخاطرات اخلاقی                50

2-11مفهوم استقلال و انواع آن در بانک های مرکزی…………………………………………………. 52

2-11-1 مباحث نظری              52

2-11-2 جنبه های علمی موضوع              53

2-11-3 اهداف بانک مرکزی مستقل              53

2-11-4 محدودیت اعطای وام به دولت              54

2-11-5 محدودیت استفاده از ابزارهای سیاست پولی              54

2-11-6 پدیده تورم واستقلال بانک مرکزی     55

2-11-7 نظام هدف گذاری تورم                            55

2-11-8 بررسی معیارهای کمی در استقلال بانک مرکزی                            56

2-11-9 مالکیت و اداره بانک ها                            57

2-11-10 تسهیلات تکلیفی و تبصره ای                         57

2-11-11توزیع بخشی اعتبارات و سیاست های تکلیفی نرخ سود                             58

2-12 چهارچوب نظارت                                      59

2-12-1 نظارت شرعی                  60

2-12-2 صوری بودن برخی معاملات                  61

2-12-3  نظارت بانک مرکزی                  61

2-13 چارچوب قانونی مناسب                                      62

2-13-1 تعدد قوانین                                      64

2-13-2 ملاحظات فقهی و شرعی                                      64

2-13-3 پیچیده بودن قوانین و مقررات                                      65

2-13-4 شبه ربوي بودن معاملات بانكي                                65

2-13-5 شفافیت                                      66

2-14 مشکلات عملیاتی                                      67

2-14-1عدم اجرای مشارکت در سود و زیان                                67

2-14-2 الگوهای حسابداری                                      68

2-14-3 جریمه و خسارت تأخیر تأدیه                                      68

2-14-4 حاکمیت شرکتی                                      69

2-14-5 مدیریت ریسک و مدیریت نقدینگی          69

2-14-6 آموزش، تحقیق و توسعه                   70

2-15 بیشینه تحقیق          71

 

فصل سوم: روش تحقیق                    76

مقدمه ………………………………………………….  77

3-1 روش تحقیق ………………………………………………….  78

2-3 جامعه آماری تحقیق ………………………………………………………………………………………………. 81

3-3 نمونه آماری و روش اندازه گیری ………………………………………………………………………………………………. 82

3-4 ابزار جمع آوری اطلاعات………………………………………………………………………………………………. 82

3-4-1 روش پرسشنامه ……………………………………………………………………………………… 83

3-4-2 مطالعات کتابخانه ای……………………………………………………………………………………… 83

3-4-3 مصاحبه……………………………………………………………………………………… 84

3-5 فرضیه تحقیق………………………………………………………………………………………………. 85

3-6 متغیرهای تحقیق ………………………………………………………………………………………………. 85

3-7 مدل تحقیق………………………………………………………………………………………………. 86

3-8 روایی(اعتبار) و پایایی(اعتماد)………………………………………………………………………………………………. 88

3-9 روش تجزیه و تحلیل داده………………………………………………………………………………………………. 90

3-9-1 آزمونهای مورد استفاده در تحقیق……………………………………………………………………………………… 90

3-9-2 نرم افزارهای بکار گرفته شده در تحقیق……………………………………………………………………………………… 93

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته ها ………………………………………………………………………………………………. 94

مقدمه…………………………………………………. 95

4-1 آمار توصیفی و آمار استنباطی…………………………………………………. 96

4-2 توزیع جامعه آماری بر حسب سن افراد…………………………………………………. 98

4-3 توزیع جامعه آماری بر حسب سابقه کار…………………………………………………. 98

4-4 توزیع جامعه آماری بر حسب جنسیت…………………………………………………. 99

4-5 توزیع جامعه آماری بر حسب پست سازمانی…………………………………………………. 99

4-6 توزیع جامعه آماری بر حسب سطح تحصیلات…………………………………………………. 100

4-7 سوألات…………………………………………………. 100

4-8 فرضیه آماری و پژوهشی…………………………………………………. 110

4-9 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه اول…………………………………………………. 110

4-10 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه دوم…………………………………………………. 111

4-11 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه سوم…………………………………………………. 112

4-12 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه چهارم…………………………………………………………………………………………….. 113

4-13 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه پنجم…………………………………………………. 114

4-14 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه ششم…………………………………………………. 115

4-15 آزمون  فریدمن…………………………………………………. 117

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات…………………………………………………………………………………………….. 118

مقدمه…………………………………………………………………………………………….. 119

1-5 نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………….. 119

1-1-5 فرضیه اول ……………………………………………………………………………………. 119

5-1-2 فرضیه دوم ……………………………………………………………………………………. 120

5-1-3 فرضیه سوم……………………………………………………………………………………. 121

5-1-4 فرضیه چهارم ……………………………………………………………………………………. 121

5-1-5 فرضیه پنجم ……………………………………………………………………………………. 122

5-1-6 فرضیه ششم……………………………………………………………………………………. 123

5-2 پیشنهادات حاصل از تحقیق…………………………………………………. 124

5-3 پیشنهادات جانبی…………………………………………………. 126

5-4 پیشنهادات برای تحقیقات آتی…………………………………………………. 127

ضمائم و پیوستها…………………………………………………. 128

پیوست الف: پرسشنامه…………………………………………………. 129

پیوست ب: نتایج حاصل از روش دلفی…………………………………………………. 132

منابع…………………………………………………. 133

منابع فارسی…………………………………………………. 134

منابع انگلیسی…………………………………………………. 136

چکیده انگلیسی…………………………………………………. 138

 

فهرست جدول ها

جدول 2-1: انواع صکوک          37

جدول 2-2: ویژگی های انواع نظام بانکداری                    46

جدول 3-1: نتایج آلفای کرونباخ                    89

جدول 4-1: پرسشهای هر فرضیه                    97

جدول 4-2: توزیع جامعه آماری بر حسب سن افراد…………………………………………………. 98

جدول 4-3: توزیع جامعه آماری بر حسب سابقه کار…………………………………………………. 98

جدول 4-4: توزیع جامعه آماری بر حسب جنسیت…………………………………………………. 99

جدول 3-5: توزیع جامعه آماری بر حسب پست سازمانی…………………………………………………. 99

جدول 4-6: توزیع جامعه آماری بر حسب سطح تحصیلات…………………………………………………. 100

جدول 4-7: سوأل 1…………………………………………………. 100

جدول 4-8: سوأل 2…………………………………………………. 101

جدول 4-9: سوأل 3…………………………………………………. 101

جدول 4-10: سوأل 4…………………………………………………. 102

جدول 4-11: سوأل 5…………………………………………………. 102

جدول 4-12: سوأل 6…………………………………………………. 103

جدول 4-13: سوأل 7…………………………………………………. 103

جدول 4-14: سوأل 8…………………………………………………. 104

جدول 4-15: سوأل 9…………………………………………………. 104

جدول 4-16: سوأل 10…………………………………………………. 105

جدول 4-17: سوأل 11…………………………………………………. 105

جدول 4-18: سوأل 12…………………………………………………. 106

جدول 4-19: سوأل 13…………………………………………………. 106

جدول 4-20: سوأل 14…………………………………………………. 107

جدول 4-21: سوأل 15…………………………………………………. 107

جدول 4-22: سوأل 16…………………………………………………. 108

جدول 4-23: سوأل 17…………………………………………………. 108

جدول 4-24:سوأل 18…………………………………………………. 109

جدول 4-25: سوأل 19…………………………………………………. 109

جدول شماره 4-26-1 و 4-26-2 آزمون فرضیه اول…………………………………………………. 111

جدول شماره 4-27-1 و 4-27-2 آزمون فرضیه دوم…………………………………………………. 112

جدول شماره 4-28-1 و 4-28-2 آزمون فرضیه سوم…………………………………………………. 113

جدول شماره 4-29-1 و 4-29-2 آزمون فرضیه چهارم…………………………………………………………………………………………….. 114

جدول شماره 4-30-1 و 4-30-2 آزمون فرضیه پنجم   …………………………………………………………………………………………….. 115

جدول شماره 4-31-1 و 4-31-2 آزمون فرضیه ششم…………………………………………………. 116

جدول شماره  4-32 آزمون  فریدمن…………………………………………………. 117

جدول شماره  ب-1 نتایج حاصل از روش دلفی…………………………………………………. 132

 

فهرست نمودارها

نمودار 4-2: توزیع جامعه آماری بر حسب سن افراد…………………………………………………. 98

نمودار 4-3: توزیع جامعه آماری بر حسب سابقه کار…………………………………………………. 98

نمودار 4-4: توزیع جامعه آماری بر حسب جنسیت…………………………………………………. 99

نمودار 3-5: توزیع جامعه آماری بر حسب پست سازمانی…………………………………………………. 99

نمودار 4-6: توزیع جامعه آماری بر حسب سطح تحصیلات…………………………………………………. 100

نمودار 4-7: سوأل 1…………………………………………………. 100

نمودار 4-8: سوأل 2…………………………………………………. 101

نمودار 4-9: سوأل 3…………………………………………………. 101

نمودار 4-10: سوأل 4…………………………………………………. 102

نمودار 4-11: سوأل 5…………………………………………………. 102

نمودار 4-12: سوأل 6…………………………………………………. 103

نمودار 4-13: سوأل 7…………………………………………………. 103.

نمودار 4-14: سوأل 8…………………………………………………. 104

نمودار 4-15: سوأل 9…………………………………………………. 104

نمودار 4-16: سوأل 10…………………………………………………. 105

نمودار 4-17: سوأل 11…………………………………………………. 105

نمودار 4-18: سوأل 12…………………………………………………. 106

نمودار 4-19: سوأل 13…………………………………………………. 106

نمودار 4-20: سوأل 14…………………………………………………. 107

نمودار 4-21: سوأل 15…………………………………………………. 107

نمودار 4-22: سوأل 16…………………………………………………. 108

نمودار 4-23: سوأل 17…………………………………………………. 108

نمودار 4-24: سوأل 18…………………………………………………. 109

نمودار 4-25: سوأل 19…………………………………………………. 109

 

فهرست شکل ها

شکل 1-1: مدل تحقیق             9

 

چکیده پایان نامه (شامل خلاصه، اهداف، روش های اجرا و نتایج به دست آمده):

وجود یک سیستم مالی منظم و کارآمد باعث می شود که پس اندازها به مطلوبترین پروژه ها جریان یابد. در بازارهای مالی توسعه یافته به دلیل تنوع موسسات و ابزارهای مالی مورد استفاده، سیستم مالی کارآمدی دارند. از طرف دیگر مطالعات نشان می دهد که تفاوت بین کشورهای توسعه یافته و توسعه نیافته در وججود بازارهای مالی توسعه یافته است. بنابراین به نظر می رسد بررسی موانع رشد نظام بانکداری ایران به عنوان یکی از مهمترین بخشهای مالی ضروری می باشد.

هدف از این تحقیق بررسی موانع رشد نظام بانکداری در ایران می باشد. و همچنین تعحقیق فوق پیمایشی یا زمینه یابی است که یکی از طرحهای اساسی این گونه تحقیقات استفاده از روش دلفی است به این نحو که اگر بخواهیم درباره اتفاق نظر یک جمع صاحب نظر در مورد یک مسأله خاص به بررسی بپردازیم از این روش استفاده می کنیم.

نتایج حاصل از روش دلفی در مورد موانع رشد نظام بانکداری ایران به شش بخش تقسیم شد که این موانع عبارتند از: فقدان ساختار مناسبف فقدان مهندسی و ابزارهای مالی مناسب، ضعف قوانین و مقررات، ضعف نظارت، عدم استقلال بانک مرکزی و مشکلات عملیاتی.

در این تحقیق نظام بانکداری اسلامی ایران به عنوان متغیر وابسطه و شش مورد فوق به عنوان متغیرهای مستقل در نظر گرفته شده. سپس تعدادی پرسشنامه برای آزمون وجود موانع فوق در نظام بانکداری در بین کارشناسان و مدیران و خبرگان نظام بانکی منتشر شدو در نهایت با  استفاده از آزمون t تمامی شش فرضیه فوق مورد تأیید قرار گرفت.

 مقدمه:

     بانک ها به عنوان موسسات مالی در یک جامعه نقش تعین کننده ای را در گردش پول و ثروت دارند و از جایگاه ویژه ای در اقتصاد هر کشوری برخوردارند. فعالیت مثبت و موثر بانکها می تواند در رشد بخشهای اقتصادی و افزایش تولیدات در هر بخش و یا شکوفایی دربرخی زمینه های اقتصادی اثرات مهمی را بر جای گذارد. در جهان امروز قسمت عمده مبادلات پولی به وسیله بانکها انجام می پذیرد. اداره امور زندگی مردم و همچنین اداره امور اقتصادی کشورها، مستلزم وجود بانکهاست.

  بانکداری و تأمین مالی اسلامی، پدیده ای به نسبت جدیدی است که فقط به چند دهه گذشته باز می گردد با وجود این، در همین مدت زمان کوتاه، این صنعت به رشد سالانه ای بیش از 10 درصد رسیده است. صنعت بانکداری اسلامی فقط محدود به کشورهای اسلامی نشده و در بسیاری از کشورهای جهان مطرح گردیده است لازم به ذکر است در کشور ما قانون بانکداری بدون ربا در سال 1362 مورد تصویب قرار گرفت است.

 

 

فصل اول

کلیات طرح

 

                                                          

مقدمه:

     بانک ها به عنوان موسسات مالی در یک جامعه نقش تعین کننده ای را در گردش پول و ثروت دارند و از جایگاه ویژه ای در اقتصاد هر کشوری برخوردارند. فعالیت مثبت و موثر بانکها می تواند در رشد بخشهای اقتصادی و افزایش تولیدات در هر بخش و یا شکوفایی دربرخی زمینه های اقتصادی اثرات مهمی را بر جای گذارد. در جهان امروز قسمت عمده مبادلات پولی به وسیله بانکها انجام می پذیرد. اداره امور زندگی مردم و همچنین اداره امور اقتصادی کشورها، مستلزم وجود بانکهاست.

  بانکداری و تأمین مالی اسلامی، پدیده ای به نسبت جدیدی است که فقط به چند دهه گذشته باز می گردد با وجود این، در همین مدت زمان کوتاه، این صنعت به رشد سالانه ای بیش از 10 درصد رسیده است. صنعت بانکداری اسلامی فقط محدود به کشورهای اسلامی نشده و در بسیاری از کشورهای جهان مطرح گردیده است لازم به ذکر است در کشور ما قانون بانکداری بدون ربا در سال 1362 مورد تصویب قرار گرفت است.

 

 

 

1-1 بیان مسأله تحقیق:

دستیابی به رشد اقتصادی بالا و پایدار همواره مورد نظر برنامه های اقتصادی کشورها بوده است. اثبات وجود رابطه مثبت میان توسعه بازارهاو نهادهای مالی و رشد اقتصادی توسط بسیاری از مطالعات، پژوهشگران را بر آن داشته تا عوامل رشد و یا بازدارنده توسعه بازار مالی را بررسی نمایند. در چند دهه اخير در زمينه تجهيز منابع و اعطاي تسهيلات و همچنين ابزارهاي سياست پولي و شيوه هاي اعمال، اجرا و نظارت بر سياست ها در جهان به ويژه كشورهاي اسلامي ، تحولات عمده اي روي داده است(رجایی ، 1385،341).

نظام بانکداری یکی از مهمترین بخشهای مالی ایران است.از يكسو در نظام مالي ايران، ابزارهاي مالي از تنوع و كارآمدي لازم برخوردار نيستند، لذاعمده وظيفه تجهيز و تخصيص منابع به عهده بانكهاست. از سوي ديگر، به دليل مشكلات ساختاري بازار سرمايه، داد و ستد دست دوم ابزارهاي مالي ،مانند اوراق مشاركت، نيز دستخوش نوسانات زيادي است لذا بانكها بايد هر دو وظيفه بازار پول و بازار سرمايه را به انجام رسانند، تسهيلات كوتاه مدت و بلند مدت دهند و همچنين در سرمايه گذاريهاي عظيم،شركت كنند. اين در حالي است كه بدليل مشكلات و ابهاماتي كه همچنان در حوزه تئوريك و نيز اجرايي ابزارهاي مالي در بانكداري بدون رباي كشور وجود دارد، نظام بانكداري موجود كشور هنوز نتوانسته نقش و جايگاه مورد انتظار را در نظام مالي كشور ایفا نماید و حتی بررسی نزدیک به سه دهه بانکداری اسلامی در کشور نشان دهنده این موضوع است که چالش ها ومشکلات موجود در مواردی منجر به همگرایی و مشابهت نظام بانکداری بدون ربا در ایران با نظام بانکداری مبتنی بر بهره گردیده است. به عبارت دیگر نظام بانکداری در کشور در مواردی عملکردی شبه ربوی داشته است. از این رو می توان گفت وضع موجود بانکداری ایران با وضع ایده آل بانکداری اسلامی که در سطح گسترده ای در ادبیات نظری و مالیه اسلامی مورد توجه قرار گرفته است، فاصله زیادی دارد و بررسي موانع و چالشهای موجود و ارائه راه حلهایی كه با ساختار پولي و بانكي كشور سازگار باشد، ضروري به نظر مي رسد.

سوال اصلی تحقیق:

موانع و چالشها در توسعه و گسترش بانکداری اسلامی در ایران چیست؟

 

1-2 اهميت وضرورت موضوع تحقيق:

وجود یک سیستم مالی منظم و کارآمد باعث می شود که پس اندازها به طرف مطلوبترین پروژه های سرمایه گذاری جریان یابد. بازارهای مالی از یک طرف نیازهای مالی موسسات را تأمین می کنند و از طرف دیگر انواع داراییهای مالی را در اختیار پس انداز کنندگان قرار می دهد. در بازارهای مالی توسعه یافته به دلیل تنوع موسسات و ابزارهای مالی مورد استفاده، سیستم مالی کارآمدی دارند و این در حالی است که  نظام مالی کشور ما همانند اکثر کشورهای در حال توسعه مبتنی بر نظام بانک محور است و در نتیجه نظام بانکی با داشتن بیشترین سهم در تامین مالی جامعه نقش موثری را در توسعه بازارها و نهادهای مالی ایران بازی می کند و همچنین اگر این موسسه مالی دارای مشکل و چالشی باشد تبعات منفی بسیاری را به دنبال خواهد داشت. پس می توان به طور کلی گفت نظام بانکی کشورما نقش بسیار مهمی در وجود یک سیستم مالی منظم و در نتیجه توسعه بازارها و نهادهای مالی دارد.

دانلود پایان نامه ها با موضوع بانکداری اسلامی

این نوشته در دسته‌بندی نشده ارسال و , , , , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *