مقاله درمورد استان فارس

3-2-1- روش تحقيق مدل ICONA 34
3-2-1-1- لايه‌ي شيب 36
3-2-1-2- لايه‌ي سطوح سنگي 36
3-2-1-3- فرسايش‌پذيري خاک 37
3-2-1-4- نوع کاربري يا کاربري اراضي 39
3-2-1-5- نقشه‌ي پوشش گياهي 40
3-2-1-6- لايه‌ي حفاظت خاک 41
3-2-1-7- نقشه‌ي خطر فرسايش 42
3-2-2- روش تحقيق مدل MPSIAC 43
فصل چهارم: نتايج
4-1- نتايج مدل ICONA 47
4-1-1- نتايج لايه‌ي شيب 47
4-1-2- نتايج لايه‌ي سطوح سنگي 49
4-1-2-1- توصيف زمين‌شناسي و چينه‌شناسي حوزه‌ي آبخيز کلستان شيراز 49
4-1-3- نتايج فرسايش‌پذيري خاک 56
4-1-4- نتايج کاربري اراضي 59
4-1-5- نتايج پوشش گياهي 66
4-1-6- نتايج لايه‌ي حفاظت خاک 73
4-1-7- نتايج لايه‌ي خطر فرسايش پذيري 80
4-2- نتايج مدل MPSIAC 87
فصل پنجم: بحث و نتيجه‌گيري و پيشنهادها
5-1- نتيجه‌گيري 101
5-2- پيشنهادها 105
فهرست منابع
منابع فارسي 108
منابع لاتين 114
فهرست جدول‌ها
عنوان
صفحه
جدول 3-1- شماره و نام نقشه‌هاي 1:25000 محدوده‌ي مورد مطالعه
28
جدول 3-2- کلاس‌هاي شيب براساس مدل ICONA
36
جدول 3-3- طبقه‌بندي رخساره‌هاي سنگي مدل ICONA
37
جدول 3-4- نحوه‌ي تلفيق لايه‌ي شيب و سطوح سنگي جهت توليد لايه‌ي فرسايش‌پذيري ICONA
38
جدول 3-5- کلاس‌هاي فرسايش‌پذيري (ICONA)
38
جدول 3-6- کلاس‌هاي پوشش گياهي براساس مدل ICONA
41
جدول 3-7- نحوه‌ي تلفيق لايه‌هاي کاربري و پوشش گياهي جهت توليــد لايه‌ي حفاظت خاک بر اســاس مـدل ICONA
41
جدول 3-8- کلاس‌هاي حفاظت خاک براساس مدل ICONA
42
جدول 3-9- طبقات حفاظت خاک و فرسايش‌پذيري براساس مدل ICONA
42
جدول 3-10- کلاس‌هاي خطر فرسايش براساس مدل ICONA
43
جدول 3-11- عوامل موثر در فرسايش خاک و توليد رسوب در روش MPSIAC
44
جدول 4-1- لايه‌ي سازندهاي زمين‌شناسي حوزه‌ي آبخيز کلستان طبق ضوابط مدل ICONA
54
جدول 4-2- کلاس‌هاي سازند زمين‌شناسي حوزه‌ي آبخيز کلستان
54
جدول 4-3- اطلاعات مربوط به کلاس و درصد فرسايش‌پذيري
58
جدول 4-4- کلاس‌هاي کاربري اراضي
59
جدول 4-5- سطوح کاربري‌هاي سال 1988
62
جدول 4-6- سطوح کاربري‌هاي سال 2012
63
جدول 4-7- مقايسه‌ي سطوح کاربري‌هاي دو سال
64
جدول 4-8- تفاوت سطوح کاربري 2012 به 1988
65
جدول 4-9- پوشش گياهي در سال 1988
69
جدول 4-10- پوشش گياهي در سال 2012
70
جدول 4-11- مقايسه‌ي پوشش گياهي
71
جدول 4-12- ميزان تفاوت پوشش گياهي
72
جدول 4-13- سطوح کلاس‌هاي حفاظت خاک سال 1988
76
جدول 4-14- سطوح کلاس‌هاي حفاظت خاک سال 2012
77
جدول 4-15- مقايسه‌ي وضعيت حفاظت خاک بين دو سال به متر مربع
78
جدول 4-16- تفاوت سطوح لايه‌ي حفاظت خاک در سال 2012 نسبت به 1988
79
جدول 4-17- سطوح کلاس‌هاي نقشه‌ي خطر فرسايش سال 1988
83
جدول 4-18- سطوح کلاس‌هاي نقشه‌ي خطر فرسايش سال 2012
84
جدول 4-19- مقايسه‌ي ريسک فرسايش به متر مربع
85
جدول 4-20- تفاوت سطوح خطر فرسايش آبي در سال 2012 نسبت به 1988
87
فهرست نمودارها
عنوان
صفحه
نمودار 4-1- نمودار سطوح شيب
49
نمودار 4-2- درصد سازندها و نهشته‌هاي رسوبي بر اساس مقاومت در برابر فرسايش
56
نمودار 4-3- مساحت کلاس‌هاي فرسايش‌پذيري به مترمربع
58
نمودار 4-4- سطوح کاربري اراضي سال 1988 به متر مربع
62
نمودار 4-5- سطوح کاربري اراضي سال 2012 به متر مربع
64
نمودار 4-6- مقايسه‌ي سطوح کاربري سال‌هاي 1988 و 2012 به متر مربع
65
نمودار 4-7- ميزان تفاوت سطوح کاربري اراضي در سال 2012 نسبت به 1988 به متر مربع
66
نمودار 4-8- سطوح کلاس‌هاي پوشش گياهي در سال 1988 به متر مربع
69
نمودار 4-9- سطوح کلاس‌هاي پوشش گياهي در سال 2012 به متر مربع
70
نمودار 4-10- مقايسه‌ي سطوح کلاس‌هاي پوشش گياهي در دو سال به متر مربع
71
نمودار 4-11- ميزان تفاوت سطوح پوشش گياهي در سال 2012 نسبت به 1988 به متر مربع
72
نمودار 4-12- سطوح کلاس‌هاي حفاظت خاک سال 1988 به متر مربع
76
نمودار 4-13- سطوح کلاس‌هاي حفاظت خاک سال 2012 به متر مربع
77
نمودار 4-14- مقايسه‌ي سطح کلاس‌هاي حفاظت خاک دو سال به متر مربع
78
نمودار 4-15- تفاوت سطوح لايه‌ي حفاظت خاک در سال 2012 نسبت به 1988 به متر مربع
79
نمودار 4-16- سطوح کلاس‌هاي نقشه‌ي خطر فرسايش در سال 1988 به متر مربع
84
نمودار 4-17- سطوح کلاس‌هاي نقشه‌ي خطر فرسايش در سال 2012 به متر مربع
85
نمودار 4-18- مقايسه‌ي سطح کلاس‌هاي خطر فرسايش در دو سال به متر مربع
86
نمودار 4-19- ميزان تفاوت سطح کلاس‌هاي نقشه‌ي خطر فرسايش در سال 2012 نسبت به 1988
87
فهرست شکل‌ها
عنوان
صفحه
شکل 3-1- راه‌هاي دسترسي و موقعيت حوضه در استان فارس و شهرستان شيراز
29
شکل 3-2- پراکنش ايستگاه‌هاي هواشناسي در محدوده‌ي حوزه‌ي آبخيز کلستان شيراز
32
شکل 3-3- مراحل مدل ICONA
35
شکل 3-4- تصحيح هندسي تصوير ماهواره‌اي
40
شکل 5-1- روند تغييرات کاربري اراضي و تاثير آن بر پهنه‌هاي فرسايشي
102
شکل 5-2- روند رو به رشد خطر فرسايش‌پذيري در بازه‌ي زماني 1988 تا 2012
106
فهرست نقشه‌ها
عنوان
صفحه
نقشه‌ي 4-1- نقشه‌ي شيب حوزه‌ي آبخيز کلستان
48
نقشه‌ي 4-2- نقشه‌ي زمين‌شناسي حوزه‌ي آبخيز کلستان
55
نقشه‌ي 4-3- نقشه‌ي فرسايش‌پذيري حوزه‌ي آبخيز کلستان
57
نقشه‌ي 4-4- نقشه‌ي کاربري سال 1988 حوزه‌ي آبخيز کلستان
60
نقشه‌ي 4-5- نقشه‌ي کاربري سال 2012 حوزه‌ي آبخيز کلستان
61
نقشه‌ي 4-6- نقشه‌ي پوشش گياهي سال 1988 حوزه‌ي آبخيز کلستان
67
نقشه‌ي 4-7- نقشه‌ي پوشش گياهي سال 2012 حوزه‌ي آبخيز کلستان
68
نقشه‌ي 4-8- نقشه‌ي حفاظت خاک سال 1988 حوزه‌ي آبخيز کلستان
74
نقشه‌ي 4-9- نقشه‌ي حفاظت خاک سال 2012 حوزه‌ي آبخيز کلستان
75
نقشه‌ي 4-10- نقشه‌ي خطر فرسايش‌پذيري سال 1988 حوزه‌ي آبخيز کلستان
81
نقشه‌ي 4-11- نقشه‌ي خطر فرسايش‌پذيري سال 2012 حوزه‌ي آبخيز کلستان
82
نقشه‌ي 4-12- نقشه‌ي زمين‌شناسي حوزه‌ي آبخيز کلستان بر اساس امتياز مدل MPSIAC
89
نقشه‌ي 4-13- نقشه‌ي خاک حوزه‌ي آبخيز کلستان بر اساس امتياز مدل MPSIAC
90
نقشه‌ي 4-14- نقشه‌ي آب و هواي حوزه‌ي آبخيز کلستان بر اساس امتياز مدل MPSIAC
91
نقشه‌ي 4-15- نقشه‌ي رواناب حوزه‌ي آبخيز کلستان بر اساس امتياز مدل MPSIAC
92
نقشه‌ي 4-16- نقشه‌ي توپوگرافي حوزه‌ي آبخيز کلستان بر اساس امتياز مدل MPSIAC
93
نقشه‌ي 4-17- نقشه‌ي پوشش زمين در حوزه‌ي آبخيز کلستان بر اساس امتياز مدل MPSIAC
94
نقشه‌ي 4-18- نقشه‌ي کاربري اراضي در حوزه‌ي آبخيز کلستان بر اساس امتياز مدل MPSIAC
95
نقشه‌ي 4-19- نقشه‌ي وضعيت فعلي فرسايش در حوزه‌ي آبخيز کلستان بر اساس امتياز مدل MPSIAC
96
نقشه‌ي 4-20- نقشه‌ي فرسايش آبراه‌هاي در حوزه‌ي آبخيز کلستان بر اساس امتياز مدل MPSIAC
97
نقشه‌ي 4-21- نقشه‌ي شدت فرسايش در حوزه‌ي آبخيز کلستان بر اساس امتياز مدل MPSIAC
98
پهنه‌بندي خطر فرسايش آبي با استفاده از مدل ICONA و بکارگيري فنون دورکاوي و سامانه‌هاي اطلاعات جغرافيايي
(مطالعه‌ي موردي حوزه‌ي آبخيز کلستان)
توسط: سميه بحرپيما
چکيده
مهار فرسايش و جلوگيري از ايجاد رسوب و حرکت آن، يکي از مهم‌ترين اهداف آبخيزداري و مديريت منابع طبيعي مي‌باشد. اين موضوع در حوزه‌هاي آبخيز سدهاي بزرگ از اهميت بيشتري برخوردار بوده و سهل‌انگاري در اين امر باعث کم شدن حجم ذخيرهي سدها و کم شدن عمر مفيد آن‌ها مي‌شود که نتيجهي آن هدر رفت سرمايههاي ملي خواهد بود. از اين رو، پهنه‌بندي و شناسايي مناطق با درجههاي مختلف خطرپذيري از ديدگاه فرسايش و توليد رسوب اولين گام در مهار فرسايش مي‌باشد. در اين پژوهش، با توجه به اهميت شناخت مناطق حساس به فرسايش با درجات مختلف و هم‌چنين مناطق داراي پتانسيل رسوب‌زايي، در حوزه‌ي آبخيز کلستان شيراز با استفاده از فن‌آوري GIS و RS در چارچوب مدل ICONA مورد آزمون قرار گرفت. در ابتدا براي دو سال مختلف و در فاصله‌‌ي زماني 24 سال، اقدام به تهيه‌ي نقشه‌ي خطرپذيري فرسايش آبي شده که نتايج به دست آمده با نتايج حاصل از مدل MPSIAC مقايسه و مطابقت داده شده است. نقشه‌ي خطر فرسايش آبي نشان داد که در سال 1988 ميزان 51/10 درصد از کل مساحت حوضه داراي کلاس خطر فرسايش زياد و خيلي‌زياد و بقيه‌‌ي مساحت حوضه داراي خطر فرسايش کم‌تر (خيلي‌کم، کم و متوسط) بوده است و در سال 2012 ميزان 52/27 درصد از کل مساحت حوضه داراي کلاس خطر فرسايش زياد و خيلي‌زياد و بقيه‌‌ي مساحت حوضه داراي خطر فرسايش کم‌تر (خيلي‌کم، کم و متوسط) مي‌باشد که نشانگر توسعه‌ي اراضي آسيب‌پذير به بيش از 5/2 برابر است. هم‌چنين مشخص گرديد، تغييرات کاربري اراضي به طور محسوس بر پهنه‌هاي فرسايشي اثر داشته و به طور عمده در مناطقي شامل تغيير کاربري در نتيجه‌‌ي کاهش مقاومت خاک در مقابل فرسايش، خطر فرسايش نيز در همان محدوده‌ها افزايش چشم‌گير داشته است. علاوه بر اين، کارآمدي مدل ICONA در تعيين پهنه‌هاي خطرپذيري فرسايش در حوزه‌هاي آبخيز نيز مشخص گرديد.
کلمات کليدي: پهنه‌بندي، تصاوير ماهواره‌اي، فرسايش آبي، نقشه‌ي خطرپذيري فرسايش، تغييرات کاربري
فصل اول
کليات
1-1-
مقدمه
به ‌طور کلي، يکي از مهم‌ترين و با ارزش‌ترين عناصر طبيعت، خاک مي‌باشد. انسان همواره براي ادامه‌ي حيات، از خاک به ‌عنوان بستري براي توليد کشاورزي و تامين نيازهاي غذايي خود استفاده نموده است (رفاهي، 1388). در راستاي اين بهره‌برداري که در قرن گذشته و به ‌وي‍‍‍ژه در دهه‌هاي اخير با يک بي‌رويگي و بي‌مسئوليتي نيز همراه بوده، آسيب‌هاي بي‌شماري از ديدگاه‌هاي کيفي و کمي به خاک وارد گرديده است. تا جايي‌ که بخش قابل ملاحظه‌اي از اراضي جنگلي مناطق مرتفع آبخيزها به اراضي کشاورزي تبديل شده‌اند که باعث افزايش قابل توجه ميزان فرسايش خاک و به تبع آن، کاهش حاصل‌خيزي آن شده است. افزايش سيل‌خيزي، کاهش کيفيت آب و تغيير سامان اقتصادي و اجتماعي مناطق مختلف آبخيز، از ديگر نتايج منفي استفاده‌ي خارج از توان و عدم رعايت تناسب منابع آب و خاک است (محمدي الوار و همکاران، 1392).
از سوي ديگر، رشد روز افزون جمعيت و تأثير آن بر عرصه‌هاي طبيعي به همراه بهره‌برداري غير ‌اصولي و تغيير کاربري‌ها سبب تخريب اکوسيستم‌ها شده است (کاظمي، 1390). تخريب و تغيير کاربري‌ها ممکن است در اثر عوامل مختلفي صورت بگيرد. به نظر مونديا و آنيا1 (2005)، عواملي همانند خشکسالي، آتش‌سوزي، سيلاب، آتش‌فشان‌ها و فعاليت‌هاي انساني مانند چراي دام، گسترش شهرها، اراضي کشاورزي و نحوه‌ي مديريت منابع طبيعي در تخريب و تغيير کاربري‌ها تأثيرگذار هستند. اصولاً، بهره‌برداري غير اصولي از خاک، به ويژه در کشاورزي، باعث فرسايش خاک مي‌گردد که از ديرباز به‌عنوان يک مشکل اساسي و زيربنايي شناخته شده است.
فرسايش خاک، يک فرآيند طبيعي است که در اثر فعاليت‌هاي انساني تشديد مي‌شود و امروزه يکي از مسايل اصلي جهان و به خصوص کشورهاي در حال توسعه بوده و با تاثيرات مستقـيم و غير مستقيم خود، همواره به‌‌ عنوان يکي از مشکلات و معضلات بزرگ طبيعي براي انسان مطرح مي‌باشد. از بين رفتن خاک زراعي که در درازمدت منجر به کاهش بهره‌وري و از بين رفتن کشاورزي مي‌گردد و در پي آن معضلات ديگري هم‌چون عدم امنيت غذايي، مهاجرت، بيکاري و غيره را به دنبال خواهد داشت، از ديگر آثار شوم فرسايش مي‌باشد. توليد رسوب و حرکت آن به سمت مخازن سدها و انباشته شدن آن‌ها يکي ديگر از معضلات ناشي از فرآيند فرسايش است. پر شدن مخازن سدها از

این نوشته در No category ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *