سایت مقالات فارسی – بررسی تاثیر توانمندی فناری اطلاعات و مدیریت دانش بر چابکی سازمانی- قسمت ۵

0 Comments

در فاصله سال های ۱۹۷۱-۱۹۷۹ برخی مطالعات اساسی درباره زیر ساخت اطلاعات توسط یونسکو و سازمان های مشابه بین المللی و سپس توسط افرادی نظیر اننکبو[۵۷] (۱۹۸۹) صورت گرفته است. یافتن تعریفی دقیق از زیر ساخت اطلاعات یا فناوری اطلاعات در میان مطالعات انجام شده کار ساده ای نیست. هنوز تعریفی جامع و دقیق از مفهوم زیر ساخت اطلاعات یا فناوری اطلاعات به دست داده نشده است. این مفهوم معمولاً با بیان عناصر تشکیل دهنده زیر ساخت مورد نظر تعریف شده است. احتمالاً آترنون[۵۸](۱۹۷۷) تنها کسی است که تعریف روشنی از زیر ساخت اطلاعات ارائه داده است. به تعبیر او، زیرساخت اطلاعاتی، تواناییهای سازمانی در دسترسی به اطلاعات و همچنین انتقال اطلاعات به منظور استفاده عملی از آن است. با توجه به تعاریف ذکر شده برای فناوری اطلاعات و ارتباطات، برخی صاحب نظران (فرج پهلو[۵۹]، ۱۹۹۸) عناصر زیر ساخت فناوری اطلاعات را شامل آموزش، اطلاع رسانی، سخت افزار و نرم افزار رایانه و ارتباطات راه دور دانسته اند.
بانک توسعه اسلامی (۱۳۸۷) تحقق زیر ساخت های فناوری اطلاعات و ارتباطات را مستلزم برنامهریزی مناسب دانسته و معتقد است خط مشیهای رقابتی و مقررات زدائی باید به شکل جدی مورد توجه قرار گیرد.
کارشناسان فاصله زیاد میان سازمانهای ناتوان و سازمان های پیش رفته را ناشی از گنجایشهای علمی– فنی ناکافی دانسته اند. به منظور کمک در فهم بهتر بحث، زیر ساخت فناوری اطلاعات را از جهت بهره مندی میتوان به سه گروه تقسیم کرد:
 
سازمان های توانمند؛
سازمان های در حال توانمندسازی و
سازمان های ناتوان.
سازمان های توانمند، برای ذخیره و بازیابی جزئیترین اطلاعات تخصصی در یک زمینه خاص و همچنین راه های مختلف انتقال اطلاعات، نظام های جامع و پیشرفته ای ر ا طراحی کرده اند. همه این سازمانها با در اختیار داشتن منابع مالی توان آن را دارند که در هر شرایطی به منظور ارائه خدمات بهتر دست به انتقال و انطباق فناوری بزنند؛ به عبارت دیگر، این گونه از سازمان ها موقعیت بسیار مناسبی از جهت تداوم توان سازمانی برخوردار خواهند بود.
در مورد سازمان های خواهان توانمندسازی، وضعیت متفاوت است و هرچند تمایل فرماندهان آنان برای بهره گیری از طرح هایی مانند طرح های انجام شده در سازمان ها و کشورهای پیشرفته در آنها وجود دارد، موانع اقتصادی مانع نیل به اهداف میشوند. سازمان ها در چنین وضعیتی ناگزیر است به گونهای به وارد کردن فناوری از کشورهای پیشرفته اقدام میکنند و براساس تجربه هایشان در محل، آنها را با شرایط کشور متناسب سازند. اکنون سازمان های خواهان توانمندی در جست وجوی الگویی هستند که با فرهنگ و نیاز خاص خودشان متناسب باشد. لازمه انتقال و به کارگیری موفقیتآمیز فناوری اطلاعات، آن است که در آغاز کار، ظرفیت و توانایی پیشرفت و عوامل فرهنگی، سازمانی و اقتصادی دست اندرکار، تجزیه وتحلیل شوند.
سازمان های ناتوان، چهره کاملاً متفاوتی از بقیه دارند و فاقد ثبات اقتصادی و سازگاری مناسب اند. با این همه، هنوز میتوانند تا حدودی برخی فناوری های موجود ر ا از کشورهای درحال رشد منتقل کنند، اما امکان انتقال فناوری از کشورهای پیشرفته را ندارند ؛ زیرا تنوع فناوریهای پیشرفته مناسب، وضعیت موجود سازمانهایی که هنوز راه درازی برای دستیابی به توسعه در پیش دارند، را ندارند (لک و جوادیان، ۱۳۹۱: ۴۰).
فناوری اطلاعات در سازمان ها به یک زیرساخت مناسب نیاز دارد که باید متوازن باشد. ایگوی[۶۰](۱۹۸۶) عقیده دارد آن گونه که انتظار میرفت، فناوری نوین تأثیر چشمگیری بر برخی مراکز کشور نیجریه نداشته است، چون این کشور ساختار زیر بنایی لازم را ندارد و در برخی از مراکز که کامپیوتر به کار گرفته شده است، هیچ استفادهای از این فناوری به عمل نمیآید. به عقیده وی، امروزه تأمین ساختار زیربنایی برای ورود به عصر الکترونیک، اولین ضرورت است. براین اساس، بسیاری از صاحب نظران نظیر پارک[۶۱](۱۹۹۷) معتقدند که جامعه اطلاعاتی نمیتواند صرفاً براساس امکانات فنی تصور شود، بلکه در کنار جنبههای فنی، برخی عوامل مدیریتی و فرهنگی نیز باید لحاظ شوند. بهره گیری از فناوری اطلاعات فرآیند پیچیده ای است که بسیاری عوامل فنی و غیر فنی به هم پیوسته را که به خود فناوری اطلاعات مربوط میشوند، دربر میگیرد. انتقال و بهرهگیری از فناوری فرآیندی پرهزینه است و نیازمندی های تجهیزاتی فراوانی دارد. در نتیجه ضروری است بودجه کار برای انتقال موفقیت آمیز فناوری به سیاست مدیریتی یکدست و منسجم از پیش تعیین و تأمین شود، گزینش ها و اولویتهای سازمان به روشنی تعریف شده است و یکسان شدن تلاشهای آموزشی و کارورزی نیاز است، لذا ملاحظات و مسائل بسیار دیگری را باید در آن لحاظ کرد (لک و جوادیان، ۱۳۹۱: ۴۰).
۲-۲-۸- زیر ساختهای فناوری اطلاعات و انعطاف پذیری آن
زیرساختار در فرهنگ لغات امریکن هریتایج کالج دارای دو معنی زیر است: الف) پایه اساسی فونداسیون، خوصوصا برای یک سازمان یا یک سیستم، ب) تجهیزات، خدمات و تاسیسات پایهای مورد نیاز برای کار کردن یک اجتماع یا جامعه، مانند سیستم های ارتباطی و حمل و نقل. انعطاف پذیری در ادبیات پژوهش، بیشتر درباره سیستم های اطلاعاتی، تئوری سازمان، مدیریت استراتژیک و مدیریت عملیات به عنوان توانمندی برای پاسخ به تغییرات محیطی تعریف میشود (برادبنت و همکاران[۶۲]، ۱۹۹۹).
به طور سنتی زیر ساختارهای فناوری اطلاعات به عنوان فنداسیون[۶۳] عناصر فناوری اطلاعات(سخت افزار، نرم افزار و شبکه ها) دیده میشد، در حالی که بیشتر مفهوم سازیهای اخیر توسعه زیرساختارهای فناوری اطلاعات شامل خدمات به اشتراک گذاشته شده ای مانند داده ها، اطلاعات و نرم افزارهای کاربردی استاندارد است. زیرساخت های فناوری اطلاعات به عنوان متمایز کننده بنیادی در عملکرد رقابتی شرکتها محسوب میشود (میتاس و همکاران، ۲۰۰۹). زیرساخت فناوری اطلاعات، یک منبع اساسی کسب و کار است و به عنوان منبع کلیدی برای دستیابی به مزیت رقابتی پایدار دیده میشوند. عناصر اصلی زیرساختارهای فناوری اطلاعات شامل سکوهای سخت افزار، سکوهای[۶۴] نرم افزار، فناوری ارتباطات، فناوری کلاینت-سرور و دیگر عناصر نرم افزاری هستند که خدمات مشترکی را برای دامنه ای از نرم افزارهای کاربردی تدارک دیده و ساز و کارهایی برای اداره مشترک انواع داده ها و روش ها، استانداردها و ابزارها فراهم میکنند (خوش سیما، ۱۳۹۱: ۷۹). آنها ادعا میکنند که چنین توانمندی به عنوان منبع یک سازمان محسوب شده که کپی برداری از آن مشکل بوده و اغلب از طریق ترکیب و هم جوشی[۶۵] زیرساختارهای فناوری و انسانی ایجاد می گردد.
ویل و ویتاله[۶۶] (۲۰۰۲) زیرساختارهای داخلی فناوری اطلاعات را شامل چهار عنصر زیر می دانند که عبارتند از:
عناصر فناوری اطلاعات شامل دیدگاه تکنولوژیست های زیرساختار (کامپیوترها، چاپگرها، بسته های نرم افزاری پایگاه داده، سیستم های عامل و اسکنرها)،
زیرساختار انسانی فناوری اطلاعات شامل هوش مورد استفاده در تبدیل عناصر فناوری اطلاعات به خدماتی که به کاربران ارائه میشود (دانش، مهارت ها، استانداردها و تجربیات)،
خدمات به اشتراک گذاشته شده فناوری اطلاعات شامل دیدگاه کاربران زیرساخت ارائه خدمات مدیریتی کانال ها برای اتصال با مشتریان و شرکا، ارائه خدمات امنیتی و ریسکی برای اداره امنیت)،
نرم افزارهای کاربردی استاندارد و به اشتراک گذاشته شده که به طور ثابت در خدمات مورد استفاده قرار می گیرد (نرم افزارهای کاربردی مدیریت منابع انسانی، بودجه بندی و حسابداری و در پنج سال اخیر سیستم های برنامه ریزی منابع بنگاه). این زیرساختار داخلی به زیرساختارهای عمومی (اینترنت و شبکه های ارتباطی) و زیرساختارهای مبتنی بر صنعت برونی (سیستم های پرداخت بانکی، سیستم های رزرو بلیط هواپیما و شبکه زنجیره تأمین صنعت اتومبیل) متصل میشود. یکی از خصوصیات آن، یعنی انعطاف پذیری، توجه مدیران در سازمان ها را جلب کرده است.
هدف از ایجاد زیرساخت فناوری اطلاعات، پشتیبانی از تشابه/ همانندی بین نرم افزارهای کاربردی یا استفاده های متفاوت و تسهیل دسترسی به اطلاعات به اشتراک گذاشته شده بین بنگاهها و یکپارچگی بین بخشها جهت حصول به صرفه جویی نسبت به مقیاس است (خوش سیما، ۱۳۹۱: ۸۱). نیرهین[۶۷] (۲۰۰۶) نیز هدف زیرساختار فناوری اطلاعات را ارائه موارد زیر می داند:
فرم ها (فنی و انسانی)، به عنوان مبنایی برای نرم افزارهای کاربردی کسب و کار و یا خود کسب و کار
اطلاعات تحلیل شده، به اشتراک گذاشته شده، ذخیره شده و کانال ها و مسیرهایی که برای کسب وکار رضایت بخش و برای نیازهای مدیریت از جنبه افزایش کارایی و کاهش هزینه مناسب باشد.
توانایی برنامه ریزی و اصلاح فرآیندهای کسب و کار، پشتیبانی از ظهور شکل های سازمانی نوین، بهبود قابلیت ارتباط بین گروه های مورد علاقه و کمک به جهانی سازی.
افزایش امکان دستیابی به مزیت رقابتی پایدار به عنوان شایستگی اساسی شرکت و سکوی منعطف، توانایی پیاده سازی سریع عناصر جدید (نوآورانه) و تعدیل مؤثر هزینهای نرمافزارهای کاربردی موجود.
استفاده سازمان ها از فناوری اطلاعات و ارتباطات و زیرساخت های آن ها نهتنها متخصصان فناوری اطلاعات و کارکنانی که فناوری اطلاعات را در محیط کارشان به طور منظم استفاده میکنند، تحت تأثیر قرار داده، بلکه محیط سازمان، خود سازمان و به طور کلی دنیای اجتماعی مرتبط با سازمان را نیز تحت تأثیر قرار داده است. مدیران باید از این تغییرات آگاهی یافته و برای درک و سازگاری مناسب با آن ها تلاش کنند (لک و جوادیان، ۱۳۹۱: ۴۱).
سرمایهگذاریهای وسیع کشور در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات (برنامه توسعه کاربردی فناوری اطلاعات و ارتباطات) و تخصیصهای بودجه های کلان در این زمینه، اندازهگیری و ارزیابی پیاده سازی فناوری اطلاعات، چالشی برای پژوهشگران و نویسندگان شده است.
۲-۲-۹- فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر چابکی
فناوری اطلاعات به عنوان یکی از کارآمد ترین فناوری های مطرح شده از مهمترین اهرمهای ایجاد قابلیتهای چابکی برای سازمان ها به شمار میرود که بدون بکارگیری آن چابک سازی سازمان میسر نخواهد بود. در یک بررسی صورت پذیرفته، کارکنان و متخصصان سازمانی، زمینههای تاثیر گذاری فناوری اطلاعات در جهت چابکی به شرح ذیل برشمردند:
بهبود محصول و خدمات از طریق ارائه خدمات پس از فروش یا تنوع محصول و یا تغییر کیفیت
ارتباط موثر با محیط داخل و خارج سازمان از طریق توانایی در کسب و توزیع و مدیریت مناسب دانش، تسهیل ارتباط با شرکای تجاری و مشتریان و تامین کنندگان، تهسیل ارتباطات در میان واحدهای درون سازمان.
قابلیت توسعه منابع سازمانی از طریق پویایی در جذب و گزینش کارکنان مساعد، قابلیت توسعه سطح دانش نیروی سازمانی، توسعه کارایی و انگیزش نیروی انسانی.
پاسخگویی سریع به تغییرات محیط و بازار از طریق بازاریابی فعال محصولات/خدمات جدید، کاهش زمان اعمال تغییرات در روشها و تجهیزات و ماشین آلات، کاهش هزینه اعمال تغییرات در روش ها، تجهیزات و ماشین آلات(رجب زاده و همکاران،۱۳۸۵)
فناوری اطلاعات انعطا پذیری سازمانی را افزایش میدهد. فناوری اطلاعات ارائه کننده مکانسیمی برای سازمانها جهت ذخیره، دسترسی، تقسیم و تحلیل کارآمد اطلاعات است(سافورد و همکاران، ۲۰۰۸).
طبق نظر وایت با توجه به اینکه اطلاعات به عنوان یکی از منابع سازمانی مطرح میباشد، سیستمهای اطلاعات چابک به عنوان یک عامل اساسی در بهبود و توسعه چابکی در سازمان به شمار میروند و بدون آنها اجرای سرعت و چابکی درسازمان غیر ممکن خواهد بود (وایت و همکاران، ۲۰۰۵).
مصداق و نمونه بارز یک سازمان چابک، استفاده از ساختار مجازی است. سازمان مجازی در فرهنگ مدیریت، واژه ای نو است که شکل و گونه جدیدی از سازمان را معرفی میکند. تغییرات گسترده و پیشرفت های به دست آمده در عرصه فناوری اطلاعات در چند دهه گذشته، ضرورت تجدید نظر در مسائل مختلف از جمله ساختار سازمانی را اجتناب ناپذیر کرده است. به کارگیری فناوری های اطلاعاتی، نظیر: اینترنت، پست الکترونیکی و نیز فراگیر شدن استفاده از کامپیوتر باعث شده تا شکل های سازمانی جدیدی پا به عرصه وجود بگذارند که ماهیتی کاملاً متفاوت با سازمان های سنتی، بزرگ و دیوانسالار دارند. ساختار این سازمان ها به صورت واحدهای کوچک، خودکفا و منعطف،همراه با سیستم های ارتباطی پیشرفته است. استفاده از فناوری اطلاعات برای به اشتراک گذاشتن اطلاعات در بین خریداران و عرضه کنندگان در حال خلق سازمان های مجازی، شبکه ای از شرکت های مستقل اغلب شرکت های رقیب میباشند که برای بهره برداری از فرصت های تغییر در بازار گرد هم آمده اند و هدف آنها رساندن محصول مناسب در زمان مناسب به بازار میباشند. فناوری اطلاعات در توسعه سازمانهای مجازی عامل حیاتی میباشد. شرکاء تجاری به وسیله اطلاعات و تکنولوژی ارتباطات یکپارچه میشوند (گوانسکاران و همکاران، ۲۰۰۴).
اینترنت و شبکه های ارتباطی در سازمان های مجازی زیر ساختهای منعطفی جهت ارتباطات داخلی و خارجی سازمان بصورت شخصی، گروهی، سازمانی ایجاد می نماید که این ارتباطات سازمان را در جهت غنی سازی مشتری و آگاهی از نیازها و درخواست های مشتری و در نهایت چابک سازی، پشتیبانی مینماید. در ادامه به معرفی ابزارهای کاربردی از حوزه فناوری اطلاعات در راستای ایجاد شایستگی های سازمانی پرداخته شده است:
طراحی به کمک رایانه[۶۸](وینوده[۶۹] و همکاران،۲۰۰۸)
تولید به کمک رایانه [۷۰] و سیستم های اجرایی تولید(وینوده و همکاران،۲۰۰۸)
تولید یکپارچه رایانه ای[۷۱] (وینوده و همکاران،۲۰۰۸)
نرم افزار یکپارچه سازمان
سیستم های مبتی بر وب
مبادله کردن داده های الکترونیکی[۷۲]

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.