فایل – بررسی عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی مرتبط با تمایل زوجین به برنامه های تنظیم …

0 Comments

بین میزان برابری در تصمیمگیری و تمایل زوجین به برنامههای تنظیم خانواده رابطه وجود دارد.
فصل چهارم
روش شناسی تحقیق
۴- ۱- مقدمه:
روش تحقیق به چگونگی برنامهریزی و اجرای تحقیق مربوط میشود که به معنای انتخاب درست روش مناسب و یافتن نحوه بکار بردن آن در حوزه مورد مطالعه است. روشهای تحقیق تکنیکهای واقعی پژوهش است که برای مطالعه زندگی اجتماعی بکار برده میشود. برای یک پژوهش، روش تحقیق صحیح یک امر حیاتی است. انتخاب یک روش تحقیق بستگی به شرایطی از جمله: سؤالها و هدف هر تحقیق، تواناییهای شخص محقق و امکانات او، نوع دادههای در دسترس، شرایط مورد مطالعه و محدودیتهای آن دارد. با توجه به این که دستیابی به نتایج صحیح و مورد اعتماد، وابسته به استفاده بجا از روشهای تحقیق میباشد، لذا باید تشخیص و درک روشهای پژوهشی در همان حد که موضوع تحقیقی برای پژوهشگر اهمیت دارد، مورد توجه قرار گیرد.
در این فصل به روش تحقیق، متغیرها، ابزار تحقیق، روش استخراج، نمونهگیری و روشهای آماری مورد استفاده در تحقیق میپردازیم. روش، در یک پژوهش علمی نقش اساسی دارد و پژوهشگر را در نیل به حقیقت و گریز از خطا یاری میدهد. دکارت روش را راهی میداند که به منظور دستیابی به حقیقت در علوم باید پیمود (ساروخانی، ۲۴:۱۳۸۱).
۴- ۲- روش تحقیق
روش تحقیق، در هر پژوهش با توجه به نوع موضوع مشخص میشود. در این تحقیق موضوع مورد مطالعه، بررسی عوامل مرتبط با تمایل زوجین به برنامههای تنظیم خانواده است این تحقیق بر اساس نوع دادههای جمعآوری و تحلیل شده، تحقیقی کمی[۱۹] است. مطالعات کمی به بررسیهایی اطلاق می‌شود که امکان گردآوری مجموعه اطلاعات قابل مقایسهای را از واحدهای مورد مطالعه داشته باشد (طالب، ۲۳:۱۳۸۰). همچنین، چنین بررسیهایی کم هزینهتر از بررسیهای کیفی هستند و انجام آن‌ها آسانتر است و علاوه بر این، با این تحقیقات میتوان سریعتر به نتیجه رسید.
۴- ۳- تکنیک تحقیق
در این تحقیق از تکنیک پیمایش استفاده شده است. مشخصه پیمایش، مجموعه ساختمند یا منظمی از داده‌هاست که دواس[۲۰] آن را ماتریس متغیر بر حسب دادههای موردی مینامد. بدین معنا که اطلاعاتی درباره متغیرها یا خصوصیات یکسان، دست کم دو مورد (و معمولا خیلی بیش از این) جمع‌آوری شده و به صورت ماتریس دادهها نمایش داده میشود (دواس، ۱۴:۱۳۸۱).
۴- ۴- جامعه آماری
جامعه عبارت است هر مجموعه معینی از افراد یا چیزهایی که دست کم دارای یک صفت مشترک باشند، جامعه گفته میشود (هومن، ۱۰:۱۳۸۵). جامعه‌ آماری تحقیق حاضر زوجین شهرستان آران و بیدگل را تشکیل می‌دهند که در مجموع ۸۱۴۵۹ نفر می‌باشند (مرکز آمار ایران، ۱۳۹۲).
۴- ۵- حجم نمونه و روش نمونهگیری
در پیمایش جمعیت جامعه را مد نظر قرار داده و سپس درصدی از آن را به عنوان نمونه انتخاب می‌کنیم. جمعیت نمونه باید معرف جامعه مورد نظر باشد (لهسایی زاده، ۴۶:۱۳۸۵). نمونه باید معرف جامعه آماری باشد تا بتوان پارامتر جامعه را از طریق ارزش نمونهای برآورد کرد (ساعی، ۲۷:۱۳۸۶).
تعداد افراد مورد نظر در این تحقیق، بر اساس فرمول کوکران (رفیع پور، ۳۸۳:۱۳۸۳)، برابر با ۳۸۲ نفر شده است.
 
شکل ۴-۱: فرمول کوکران جهت تخمین حجم نمونه
طبق نتیجه بدست آمده از به کارگیری فرمول کوکران حجم نمونه در این تحقیق حدود ۳۸۲ نفر است.
۴- ۶- ابزار جمع آوری دادهها
جمعآوری اطلاعات در این تحقیق از طریق مراجعه مستقیم پژوهشگر به پاسخگویان و تکمیل پرسشنامه انجام میگیرد. در علوم اجتماعی از دو نوع پرسشنامه استفاده میشود. بعضی از پرسشنامه‌ها دارای مجموعهای از سؤالات استاندارد شده یا بسته هستند که فقط یک دسته پاسخهای معینی به آنها میتوان داد و بعضی دیگر از پرسشنامهها دارای سؤالات باز میباشند که به پاسخگویان فرصت میدهد که نظرات خود را با عبارات خودشان بیان کنند (گیدنز، ۲۷۴:۱۳۸۷-۲۷۱).
پرسشنامه از تعدادی پرسش یا سؤال تشکیل میشود که ماهیت و ویژگی سؤالات میتواند متفاوت باشد. گاهی محتوای سؤال درباره اطلاع فرد در مورد مطلبی است، یعنی میخواهد بداند آیا فرد مورد بررسی راجع به فنون موضوع اطلاعی دارد یا نه؛ مثلا نظر شما در مورد این جمله چیست؟ زمانی نیز سؤال در پی بدست آوردن اطلاعات شما درباره کارها یا رفتاری است که فرد انجام میدهد. طیف لیکرت، یک مقیاس تجمعی متشکل از یک رشته گویه است. پاسخگویان موافقت یا مخالفت خود را با هر گویه بر روی مقیاس فشرده مشخص میکنند. تکنیک لیکرت مقیاس ترتیبی به بار میآورد که عموما مستلزم آمار غیر پارامتری است. این مقیاس هنگامی که به ترتیب خاصی از مردم سؤال میشود پایایی بالایی دارد. نمره مقیاس شامل اندازه گیری شدت نگرش ابراز شده در تمام گویههاست (میلر، ۲۰۸:۱۳۸۰).
۴- ۷- روش تجزیه و تحلیل دادهها
پس از تکمیل پرسشنامه و گردآوری دادهها، مرحله تازهای از تحقیق تحت عنوان استخراج و تحلیل دادهها آغاز میشود. دادههای پراکنده باید در مجموعههای معنادار گرد هم آیند، تا کار تحلیل تسهیل شود. در مرحله بعد کد گذاری دادهها را آغاز میشود و بدین وسیله کار ما در استفاده از پاسخها از طریق جمعآوری پاسخهای مشابه و از نظر محتوی یکسان در گروههای کوچکتر برای تحلیل ساده میشود (ساروخانی، ۱۳۸۱).
انتخاب روش تحلیل به پیچیدگی مسئله تحقیق وابسته است. اگر تحقیق فقط شامل یک متغیر باشد از روش تحلیل مناسب، تحلیل یک متغیره استفاده میشود و اگر شامل دو متغیر است از روش تحلیل دو متغیره و… و در هر سطحی از تحلیل دامنهای از روشهای تحلیل موجود ست و در انتخاب این روشها تا حدی سطح سنجش متغیرها (اسمی-ترتیبی-فاصلهای-نسبی) تعیینکننده است. پارهای از روشهای تحلیل فقط برای متغیرهایی با سطح سنجش خاص (مثلاً فاصلهای) مناسباند، بعد از تعیین روش تحلیل مناسب، انتخاب آماره‌هایی برای آن روش خاص هم از خود روش تحلیل تاثیر می‌گیرد (دواس، ۱۳۶:۱۳۸۱).
در تحقیق حاضر از نرمافزار بسته آماری برای علوم اجتماعی[۲۱] برای تجزیه و تحلیل دادهها در دو سطح توصیفی و استنباطی استفاده خواهیم نمود. در قسمت آمار توصیفی هدف، خلاصه کردن پاسخ‌ها و کشف الگوها و فرآیندها است و در قسمت آمار استنباطی به دنبال بیان این مطلب خواهیم بود که آیا الگوهای کشف شده در نمونه، در جمعیت هم کاربرد دارد یا خیر.
۴- ۷- ۱- آمار توصیفی[۲۲]
طبق تعاریف فوق در این قسمت محقق به دنبال کشف الگوها و فرایندهای حاکم بر پاسخهای افراد مورد مطالعه میباشد، قبل از اینکه محقق به سراغ تجزیه و تحلیلهای آماری نظیر رگرسیون، مقایسه میانگینها و… برود مفیدتر آن است که توصیف جامعی از ویژگیهای جمعیت مورد مطالعه نظیر سن، میزان تحصیلات، درآمد، شغل و… را ارائه دهد و از یک سری آمارههای توصیفی نظیر توزیع فراوانی، انحراف معیار[۲۳]، میانگین[۲۴] برای این کار استفاده گردد. در حقیقت توزیع فراوانی دادههای کمی، خلاصه انبوه بزرگی از مشاهدات است (میلر، ۹۳:۱۳۸۰).
در قسمت توصیفی این تحقیق، به کمک جداولی که در برگیرنده فراوانی، میانگین برخی صفات است سعی بر آن شده است که تا حد امکان بتوانیم توصیفی عمیقتر، روشنتر و قابل فهمتر از تمامی متغیرهای تحقیق به عمل آوریم، برای این کار با توجه به نوع متغیرها (اسمی، ترتیبی، فاصلهای، نسبی) از آمارههای متفاوتی استفاده شده است.
۴- ۷- ۲- آمار استنباطی[۲۵]
آمار استنباطی برای استنتاج الگوهای جمعیت از الگوهای نمونهای است که از آن جمعیت بر گرفته شده است (دواس،۱۵۳:۱۳۸۱). همانطور که گفته شد در آمار استنباطی بر پایه احتمالات، ویژگیهای یک جامعه آماری از روی ویژگیهای نمونه آماری استنباط میشود. به عبارت دیگر به کمک آمار استنباطی به دنبال پاسخگویی به این سؤال هستیم که آیا میتوانیم با اطمینان، نتایج به دست آمده از نمونه آماری را به کل جامعه آماری تعمیم دهیم یا خیر؟ پس کار آمار استنباطی نتیجهگیری از شواهد و تعمیم دادن اطلاعات است (گودرزی، ۱۸:۱۳۸۸).
در واقع هدف تحقیق پیمایشی، رسیدن به استنباط علّی از طریق مقایسه دقیق ویژگیهای مختلف متغیرهای مورد مطالعه است. در این تحقیق نیز برای سنجش متغیرها و تایید یا رد فرضیات موجود با توجه به نوع متغیرها از آمارههایی همچون تکنیکهای مرتبط با بررسی تفاوت میانگینها و تکنیک‌های بررسی رابطه و همبستگی، استفاده به عمل آمده که در ذیل به آنها میپردازیم.
۴- ۸- تکنیکهای بررسی رابطه بین متغیرها
در پژوهش حاضر برای بررسی رابطه بین متغیرها از یکسری تکنیکهای آماری نظیر رگرسیون[۲۶]، ضریب همبستگی پیرسون[۲۷] استفاده شده است. برای پی بردن و کشف رابطه میان متغیرها علاوه بر این دو مورد از یکسری تکنیکهای دیگری نیز استفاده میشود مانند کشف رابطه بین دو متغیر (همبستگی)، پیش بینی نمرات برای یک متغیر بر اساس نمرات متغیر دیگر (رگرسیون دو متغیره) و پیش بینی نمرات متغیر وابسته بر حسب نمرات تعدادی از متغیرهای مستقل مثل رگرسیون چند متغیره قابل استفادهاند. برای استفاده از هر کدام از این تکنیکها بایستی شرایطی موجود باشد، به طور مثال زمانی از تحلیل یکطرفه واریانس استفاده می‌کنیم که متغیر وابسته ما فاصلهای و متغیر مستقل ما از نوع اسمی یا ترتیبی چند طبقهای باشد. در مورد استفاده از رگرسیون خطی باید بیان کرد که در این جا هم متغیر وابسته و هم متغیرهای مستقل بایستی فاصلهای باشند و در ضمن توزیع متغیرها نرمال بوده و رابطه بین متغیرها هم خطی باشد، در این مورد میتوان جایگاه افراد را بر روی یک نمودار نقطهگذاری شده مشخص نمودکه آن را نمودار پراکنش[۲۸] مینامند، در ذیل به یکسری از این تکنیکهای آماری میپردازیم.
۴- ۹- واحد تحلیل
موضوعی که متغیرهای تحقیق صفت آن باشد واحد تحلیل را معین می کند. واحد تحلیل تابع مسئله و فرضیههای تحقیق است. واحد تحلیل ممکن است فرد، خانواده، کشور، استانهای کشور، دورههای تاریخی، گزاره و جز آن باشد (ساعی، ۹۳:۱۳۸۶). در اکثر تحقیقات پرسشنامهای، واحد تحلیل فرد پاسخگو میباشد. در این پژوهش، هر کدام از زوجین شهرستان آران و بیدگل، واحد تحلیل آماری در جامعه مورد بررسی محسوب میشوند.
۴- ۱۰- اعتبار[۲۹]
اعتبار با این سؤال که “آیا واقعا، فرد چیزی را که فکر میکند اندازه میگیرد، اندازهگیری میکند یا نه؟” سروکار دارد. برخلاف پایایی، که عمدتا یک مسئله کمی و قابل اندازهگیری است، اعتبار یا روایی مسئلهای عمدتا کیفی است. یکی از شیوههایی که به منظور سنجش اعتبار به کار میرود، اعتبار محتوا[۳۰] میباشد. اعتبار محتوا روشی برای سنجش میزان اعتبار اجزای تشکیل دهنده یک ابزار اندازه‌گیری میباشد که معمولا توسط افراد متخصص در موضوع مورد مطالعه انجام میگیرد. از این رو اعتبار محتوا به قضاوت داوران بستگی دارد. وفاق داوران در مورد بررسی شاخصها، دلیلی بر اعتبار آنها است (ساروخانی ۱۳۹:۱۳۸۱). زمانی آزمون دارای روایی محتواست که سؤالات آزمون، محتوای آزمون، محتوای کامل صفتی را که آزمون برای اندازهگیری آن ساخته شده است در برگیرد، یعنی همان مفهومی را که قصد سنجش آن را داریم، بسنجد. در تایید اعتبار محتوایی (ظاهری) ابزار اندازه‌گیری این پژوهش باید گفت که در طراحی سوالات پرسشنامه، جهت سنجش متغیرها، از نظر کارشناسان و متخصصان استفاده شده و مورد تایید استاد راهنمای تحقیق قرار گرفته است.
۴- ۱۱- پایایی[۳۱]
منظور از پایایی آزمون، دقت اندازهگیری و ثبات آن میباشد. پایایی مسئلهای کمی و تکنیکی است و بیشتر ناظر به این سؤال است که ابزار اندازهگیری با چه دقت و صحتی پدیده یا صفت مورد نظر را اندازهگیری می کند. از این رو، شاخصی است دال بر این که تا چه حد سنجه[۳۲] (وسیله اندازهگیری) دارای خطاهای تغییر پذیری[۳۳] است. منظور از خطاهای اندازهگیری این است که وسیله اندازهگیری نتواند به درستی واقعیتی را در زمانهای مختلف و واقعیات مشابه را در یک زمان به درستی بشناسد و دگرگونیهای آن را اندازهگیری کند (ساروخانی، ۱۴۷:۱۳۸۱). به منظور سنجش سازگاری درونی گویهها میتوان از ضریب آلفای کرونباخ[۳۴] استفاده کرد. هر اندازه مقدار ضریب آلفا به یک نزدیکتر باشد، حاکی از آن است که گویهها انسجام درونی بیشتری باهم دارند. هرچه این مقدار به یک نزدیک‌تر باشد، قابلیت اعتبار مقیاس هم بیشتر است. آلفای کرونباخ باید حداقل ۷۰/۰ باشد (البته برخی هم این مقدار را ۵۰/۰ گفتهاند) تا قابلیت اعتماد گویهها کافی باشد (گودرزی، ۳۳:۱۳۸۸). در ادامه آزمون آلفای کرانباخ برای گویهها و متغیرهای تحقیق ارائه میشود.
جدول ۴-۱: ضرایب آلفای کرونباخ شاخصها

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  ۴۰y.ir  مراجعه نمایید.