بررسی عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی مرتبط با تمایل زوجین به برنامه های …

0 Comments

۴- ۱۲- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها
واقعیات و مفاهیم اجتماعی پیرامون انسان آن چنان متعدد، متکثر، پیچیده و گسترده میباشند که برای استفاده از آنها باید با ضرورت تبیین و توصیف شوند. لذا، ضرورت دارد که در این مرحله ویژگیها، شاخصها و ابعاد مفاهیم استفاده شده را مشخص و تعیین نماییم. در تعریف مفاهیم و متغیرها با یک سری صفات مشخص و بر مبنای یک قاعده معین مبادرت به تکمیل فضای مفهومی واژه مورد نظر مینماییم. به این معنا که میخواهیم واژههای مفهومی در متغیرها را به بیان ساده و روشن تعریف (مفهومی و عملیاتی) نماییم. تعریف نظری تعریفی است که هدف آن تعیین قلمرو معنایی مفهوم است. در این نوع تعریف معنای یک مفهوم از طریق مفهوم یا مفاهیم دیگر تعیین و راه برای تعریف عملی هموار میشود (ساعی، ۷۵:۱۳۸۶). تعریف مفاهیم کاری بیش از تعریف ساده یا قراردادی واژگان فنی یک علم است که به منظور فهمیدن امر واقعی صورت می‌گیرد. بنابراین در تعریف مفاهیم همه جنبههای واقعیت در نظر قرار نمیگیرد، بلکه فقط آن جنبههایی برگرفته میشوند که برای تحقیق اصلی و اساسی به حساب میآیند (هومن، ۹۸:۱۳۸۵). در این بخش متغیرهای مستقل[۳۵] و سپس متغیر وابسته[۳۶] مورد استفاده در این تحقیق، تعریف میشوند.
۴- ۱۲- ۱- متغیر مستقل
متغیر مستقل علت احتمالی یا فرضی، شرط مقدم یا پیشین، یا شرط لازم قبل از وقوع یک پیامد یا نتیجه به خصوص، یعنی همان متغیر وابسته است که میتواند معلول احتمالی یا فرضی نیز باشد (هومن، ۱۱۵:۱۳۸۵). متغیرهای مستقل تحقیق حاضر عبارتند از:
سن: تعداد سالهای کامل از زمان تولد تا زمان مراجعه به پرسشگر. این متغیر در سطح فاصلهای سنجیده می‌شود.
میزان تحصیلات: میزان سالهایی که فرد درس خوانده است میزان تحصیلات پاسخگویان در قالب یک سوال باز سنجیده شده است.
سن ازدواج: منظور ما در این جا این است که سن پاسخگویان به هنگام ازدواج چند سال بوده است.
میزان درآمد: میزان پول یا معادل پولی که فرد در طول ماه به دست میآورد. درآمد پاسخگویان در قالب شش گروه درآمدی سنجیده شده است.
شغل: منظور مجموعه فعالیتهایی است که توسط فرد برای گذراندن معیشت خانوار انجام میگیرد که هم شامل کارهای فکری است و هم غیرفکری. شغل یا پیشه مجموعه کارهایی است محدود، مستمر و مشخص که برای بدست آوردن سود، مزد یا حقوق معینی انجام میگیرد و به وسیله آنها معاش و گذران زندگی و یا تجمع سرمایه امکان میپذیرد. وضعیت اشتغال پاسخگویان در قالب یک سوال باز سنجیده شده است.
تفاوت سنی زوجین: منظور ما این است که اختلاف سنی زن و شوهر به هنگام ازدواج چند سال بوده است. این متغیر در سطح فاصلهای سنجیده ‌شده است.
ارزشهای دینی: ارزشها به طور کلی به عقایدی که افراد یا گروههای انسانی در مورد آن چه که مطلوب، مناسب، خوب یا بد است دارند و به آنها ارج مینهند گفته میشود. یکی از این ارزشها، ارزشهای دینی می‌باشد (گیدنز، ۷۹۲:۱۳۸۸). برای سنجش متغیر ارزشهای دینی از طیف لیکرت که شش گویه را در برمی‌گرفت استفاده نمودهایم و مجموع نمرات افراد بر حسب پاسخی که به گویههای مذکور دادهاند نشانگر بالا یا پایین بودن ارزشهای دینی افراد پاسخگو است.
ترجیح جنسی: به معنای این که فرد مورد نظر برای بچهدار شدن تا چه اندازه یک جنس را به جنس دیگر (پسر یا دختر) ترجیح میدهد. این متغیر در قالب یک سوال باز سنجیده شده است.
طبقه اجتماعی: طبق نظر بروس کوئن[۳۷] طبقه اجتماعی به بخشی از جامعه اطلاق میشود که به لحاظ داشتن ارزشهای مشترک، منزلت اجتماعی معین، فعالیتهای دسته جمعی، میزان ثروت و دیگر داراییهای شخصی و نیز آداب معاشرت، با دیگر بخشهای همسان جامعه متفاوت باشد (کوئن، ۱۳۹۱: ۲۹۶ ). طبقه اجتماعی در ۵ سطح از پایین تا بالا درجه بندی شده است.
رسانههای جمعی: منظور از این متغیر میزان استفادهای است که فرد از وسایل ارتباط جمعی همچون تلویزیون، رادیو، اینترنت، ماهواره، کتاب، مجله- روزنامه و…. دارد و به وسیله یک طیف پنج قسمتی از خیلی زیاد تا اصلا در سطح ترتیبی سنجیده میشود.
سهولت دسترسی به وسایل: منظور این است که دسترسی آسان فرد به وسایل جلوگیری چه اندازه بر تمایل او به برنامههای تنظیم خانواده اثرگذار است.
۴- ۱۲- ۲- متغیر وابسته
متغیر وابسته متغیری است که تحت تاثیر دیگر متغیرها قرار دارد (هومن، ۱۱۵:۱۳۸۵). متغیر وابسته در تحقیق حاضر، یک متغیر دو شقی است که منظور تمایل زوجین به استفاده کردن یا نکردن از برنامههای تنظیم خانواده یا روشها و وسایل جلوگیری از بارداری میباشد. یعنی این که از چه روش جلوگیری از بارداری استفاده میکنند. وسایل و روشهایی که در این تحقیق مورد سؤال واقع شده شامل تمام روشها، ابزارهای طبیعی و مصنوعی است که برای جلوگیری از انعقاد نطفه در رحم مادر به کار میرود. این ابزار و روشها شامل: نزدیکی منقطع، دوره اطمینان، قرص، آیودی، کاندوم، وازکتومی، توبکتومی، نورپلانت، دیافراگم، اسفنج، ژله و…. میباشد که به وسیله آن زوجین قادر می‌شوند که در امور مربوط به بهداشت باروری، زمان تولد فرزندان، فاصله گذاری میان موالید و…. تصمیمات صحیح و به موقعی را اتخاذ نمایند.
فصل پنجم
تجزیه و تحلیل دادهها
۵- ۱- مقدمه:
پردازش دادهها در پژوهشهای اجتماعی معمولا در دو سطح انجام میگیرد. این دو سطح عبارتند از: ۱‌‌‌‌‌‌‌‌‌- توصیف دادهها (آمار توصیفی) ۲- تجزیه و تحلیل دادهها (آمار استنباطی). در مرحله توصیف داده‌ها جامعه مورد مطالعه با توجه به متغیرهای مورد نظر، توصیف شده و تصویری از وضعیت موجود ارائه میگردد. در مرحله استنباطی نیز به رابطه بین متغیرها با استفاده از آمارههای استنباطی پرداخته می‌شود.
۵- ۲- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنس
جدول معرف توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه بر حسب جنس میباشد. از بین ۳۸۱ نفر پاسخگو ۶/۸ درصد از آنها مرد و ۱/۹۱ درصد زن میباشند.
جدول ۵-۱: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنس

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  fumi.ir  مراجعه نمایید.

فراوانی درصد
مرد ۳۳ ۶/۸
زن ۳۴۸ ۱/۹۱