جستجوی مقالات فارسی – بررسی معامله مسلمان با کافر از دیدگاه فقه امامیه و حقوق ایران- قسمت ۱۹

0 Comments

«و لاتنکحوا المشرکات حتّی یؤمن و لأمۀ مؤمنۀ خیر من مشرکۀ و لو اعجبتکم و لاتنکحوا المشرکین حتّی یؤمنوا و لعبد مؤمن خیر من مشرک ولو اعجبکم اولئک یدعون الی النّار والله یدعو الی الجنّۀ و المغفرۀ باذنه و یبیّن آیاته للنّاس لعلّهم یتذّکرون».[۱۸۱]
«و با زنان مشرک و بت پرستی، تا ایمان نیاورده اند، ازدواج نکنید [اگر چه جز به ازدواج با کنیزان دسترسی نداشته باشید، زیرا] کنیز با ایمان، از زن آزاد بت پرست، بهتر است، هر چند [زیبایی، یا ثروت یا موقعیت او] شما را به شگفتی آورد. و زنان خود را به ازدواج مردان بت پرست، تا ایمان نیاورده اند، در نیاورید [اگر چه ناچار شوید آنها را به همسری غلامان با ایمان، درآورید، زیرا] غلام با ایمان از مرد آزاد بت پرست، بهتر است [هر چند مال و موقعیت و زیبایی او] شما را به شگفتی آورد. انها دعوت به سوی آتش می کنند و خدا دعوت به بهشت و آمرزش به فرمان خود می نماید و آیات خویش را برای مردم روشن می سازد شاید متذکر شوند».
در این آیه بر روی لفظ مشرک، تصریح شده و بر فرض این که اهل کتاب را شامل نشود، در شمول آیه نسبت به مشرک، تردیدی نیست. در این زمینه تفصیل بیشتری خواهد آمد.
همچنان که ملاحظه می شود، آیه شریفه ازدواج مرد مسلمان با زن مشرک و ازدواج زن مسلمان با مرد مشرک را به طور روشن نهی کرده و بدون شک نهی، بر حرام بودن و باطل بودن عمل یاد شده، دلالت دارد.
جالب این که به دلیل اهمیت مطلب، تنها به اعلام تحریم این گونه ازدواج بسنده نشده است، بلکه به منظور تأکید بیشتر علّت تحریم را نیز بیان می کند و می فرماید:
«… آنها شما را دعوت به سوی آتش می کنند …»
همچنین از باب تأکید بیشتر ازدواج مرد مسلمان را با کنیز مسلمان و ازدواج زن مسلمان را با غلام با ایمان پیشنهاد می کند تا راه ازدواج با کافر به طور کامل بسته شود:
«… یک کنیز با ایمان از زن آزاد بت پرست، بهتر است … و یک غلام با ایمان از یک مرد آزاد بت پرست، بهتر است …»
«یا ایها الذین آمنوا اذا جائکم المؤمنات مهاجرات فامتحوهنّ الله اعلم بایمانهنّ فان علمتموهن مؤمنات فلاتر ترجعوهنّ الی الکفار لاهنّ حلّ لهم و لاهم یحلّون لهنّ و آتوهم ما أنفقوا و لاجناح علیکم ان تنکحوهنّ اذا آتیتموهن، اجور هنّ و لاتمسکوا بعصم الکوافر وسئلوا ما أنفقتم و لیسئلوا ما أنفقوا ذلکم حکم الله یحکم بینکم والله علیم حکیم».[۱۸۲]
«ای کسانی که ایمان آورده اید! هنگامی که زنان با ایمان، به عنوان هجرت نزد شما آیند، آنان را آزمایش کنید. خداوند به ایمانشان، آگاهتر است. هرگاه آنان را مؤمن یافتید، آنان را به سوی کفار بازنگردانید، نه آنان برای کفار حلالند و نه کفار برای آنان حلال و آنچه را هسمران آنان [ برای ازدواج با این زنان] پرداخته اند، به آنان بپردازید و گناهی بر شما نیست که با آنان ازدواج کنید هرگاه مهرشان را به آنان بدهید و هرگز زنان کافر را در همسری خود نگه ندارید [و اگر کسی از زنان شما کافر شد و بلاد کفر، فرار کرد] حق دارید مهری را که پرداخته اید، مطالبه کنید. همان گونه که آنان حق دارند مهر [زنانشان را که از آنان جدا شده اند] از شما مطالبه کنند، این حکم خداوند است که میان شما حکم می کند و خداوند، دانا و حکیم است».
در این آیه شریفه، در جمله «لاتمسکوا بعصم الکوافر» عنوان کافر، که اعم از مشرک و اهل کتاب و … است، آمده و بدون تردید مشرک از مصادیق بارز «کافر» است.
بنابراین حرام بودن ازدواج مسلمان با کافر مشرک، اعم از ازدواج مرد مسلمان با زن کافر و زن مسلمان با مرد کافر، در این آیه شریفه نیز، به طور صریح بیان شده است.
۳-۳-۵-۲- ازدواج مسلمان با دیگر فرق کفار
ازدواج مسلمان با فرقه های مختلف کفار در دو محور قابل بررسی است:
۳-۳-۵-۳- ازدواج زن مسلمان با مرد کافر
در اندیشه قرآنی، زن مسلمان در ازدواج با هیچ یک از فرقه های کفار، اعم از کتابی و غیرکتابی، ذمی و غیرآن، مجاز نیست.
قرآن کریم، به طور مکّرر و روشن، حرکت ازدواج زن مسلمان با مرد کافر را یادآور شده است:

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

  1. «و لا تنکحوا المشرکین حتّی یؤمنّ ...»[۱۸۳]

با مردان مشرک پیش از آن که ایمان بیاوند، ازدواج نکنید.
تردید نیست که تمام فرقه های کفار، حتّی اهل کتاب، در عمل مشرکند.

  1. «و لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلاً»[۱۸۴]

و خداوند کافران را بر مسلمان تسلّطی نداده است.
روشن است که مرد بر همسر خویش تسلّط دارد.
۳-۳-۵-۴- ازدواج مرد مسلمان با زن کتابی
ارائه نظر صحیح، در این زمینه، نیازمند پژوهشی گسترده است که در سه مرحله دنبال می شود:

  1. دلیل جایز بودن ازدواج مرد مسلمان با زن کتابی.
  2. دلیل حرام بودن ازدواج مرد مسلمان با زن کتابی.
  3. پاسخ مورد دوم.

و اینک مراحل سه گانه.
مرحله نخست
با توجه به تعارضی که در ابتدا میان سه آیه موجود در این زمینه به نظر می رسد، مفسران و فقهای اسلامی، در حکم ازدواج مرد مسلمان با زن کتابی دیدگاههای متفاوتی، ابراز کرده اند.
بیشتر فقها و مفسران اهل سنت و جمعی از پیشینیان و پسینیان، مانند ابوبکر احمد جصاص، سید محمد آوسی، جارالله زمخشری، اسحاق بن ابراهیم، سفیان ثوری، اوزاعی، مالک و برخی از مذاهب معروف اهل سنت چون: حنیفه و شافعیه و جمعی از مفسران و دانشمندان امامیه، چون: علامه طباطبایی و … می گویند: ازدواج مرد مسلمان با زن کتابی، جایز است.
دلیل این جمع، آیه زیر است:
«الیوم احلّ لکم الطّیبات و طعام الذین اوتوا الکتاب حل و طعامکم حلّ لهم و المحصنات من المؤمنات و المحصنات من المؤمنات و المحصنات من الذین اوتوا الکتاب من قبلکم اذا آتیموهنّ اجورهنّ محسنین غیر مسافحین و لا متّخذی اخدان و من یکفر بالایمان فقد حیط عمله و هو فی الأخرۀ من الخاسرین»[۱۸۵]