شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر بر توسعه بانکداری الکترونیک- قسمت ۴

0 Comments

۲-۷انواع بانکداری الکترونیک
بطور کلی بانکداری الکترونیک را به انواع ذیل تقسیم نمود(سنتر بانک؛۲۰۰۲).
۱-۲-۷ بانکداری خانگی
مشتریان بانکها از طریق رایانه های شخصی و با استفاده از مودم و همچنین یک خط تلفن می توانند به اطلاعات رایانه مرکزی بانکها در اینترنت و یا اینترانت دسترسی پیدا کرده و آنگاه عملیات بانکی خود را انجام دهند. به عبارت دیگر بانکداری خانگی عبارت است از انجام تقریباً کلیه عملیات بانکی از طریق رایانه های شخصی موجود در منازل و با استفاده از خطوط مخابراتی.
۲-۲-۷ بانکداری از راه دور
شتاب در رشد بانکداری از راه دور، از سالهای ۱۹۸۰ به بعد با استفاده از تلفنهای همراه در دنیا آغاز شد . این رشد در حقیقت با گسترش شبکه های بیسیم و تلفنهای همراه ، و قابلیت وصل شدن تلفنهای همراه به اینترنت موجب گردید تا مشتریان بانکها از هر نقطه ای امکان دسترسی به حسابهای خود در بانک را داشته باشند و بتوانند عملیات بانکی خود را انجام دهند و پدیده جدیدی بنام بانکداری از راه دور را به وجود آورند .
۳-۲-۷بانکداری اینترنتی
بانکداری اینترنتی را می توان به معنی انجام کلیه عملیات بانکی از طریق وبسایت ایجاد شده توسط بانکدر اینترنت دانست(فرست[۱۲]؛۲۰۰۹)
۴-۲-۷ تلفنبانک
در حال حاضر بانکها با نصب بردهای الکترونیکی بر روی تلفنبانک بر روی رایانه های مرکزی شبکه های داخلی و شبکه های متمرکز، امکان پاسخگویی خودکار به مشتریان را فراهم کرده اند، کاربران با در اختیار داشتن تلفنهای مجهز به سیستم تن – از طریق ایجاد ارتباط با تلفنبانک- امکان دریافت صورتحساب و آگاهی از موجودی حساب خود رادارند.
۵-۲-۷بانکداری از طریق تلویزیون کابلی
در شیوه ی بانکداری از طریق تلویزیون کابلی، با استفاده از یک سیستم کنترل از راه دور و انتخاب کانال تلویزیونی مربوط به بانک، مشتریان می توانند بسیاری از عملیات بانکی را که از طریق تلفن عادی انجام می شود پیگیری و به انجام برسانند (حسن زاده؛۱۳۹۲) .
۶-۲-۷دستگاه خودپرداز
یکی دیگر از روشهای نوین در بانکداری الکترونیک، استفاده از دستگاه خودپرداز است. انجام بسیاری از امور بانکی، از طریق خودپرداز امکان پذیر است. با توجه به اینکه شخص با در دست داشتن کارت خود و با وارد کردن شماره رمز، باید در محل دستگاه حضور داشته باشد، موراد ایمنی آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
از روشهای دیگر در بانکداری الکترونیکی، دستگاه فروش نقطه ای می باشد که به طور وسیع در فروشگاهها و مراکز خدماتی مورد استفاده قرار می گیرد . در این شیوه، مشتری با استفاده از کارت هوشمند و قرار دادن آن در دستگاه و با وارد کردن رمز خود، می تواند برای خرید کلیه ی کالاها و خدمات خود به جای پول نقد از کارت استفاده کند(ناظمی وهمکاران؛۱۳۸۴) .
۲-۸ سطوح بانکداری الکترونیک
بانکداری الکترونیکی را می توان بر اساس دامنه و فضای اصلی انتقال الکترونیکی وجوه و فناوری اطلاعات و ارتباط به دو سطح تقسیم کرده و مورد بررسی قرار داد .
۱-۲-۸ بانکداری الکترونیکی مصرف کننده (در سطح مشتری)
منظور از بانکداری الکترونیکی مصرف کننده، آن بخش از بانکداری الکترونیکی است که توسط اشخاص و مشتریان حقیقی بانک مورد استفاده قرار می گیرد. به بیان دیگر آن بخش از بانکداری است که مشتریان و مصرف کنندگان نهایی با آن سر و کار دارند .این بخش از بانکداری الکترونیکی مبتنی ابزارهایی نظیر ماشینهای خود پرداز (ATM)و مشتمل بر بانکداری تلفنی ؛پایانه های فروش(POS) ، بانکداری خانگی / دفتری و بانکداری اینترنتی است.
۲-۲-۸ بانکداری الکترونیکی بین بانکی
انتقال الکترونیکی وجوه بین بانکها در کشورهای مختلف به شیوه های گوناگون انجام می شود. یک شیوه جهانی انتقال الکترونیکی وجوه، استفاده از شبکه سوئیفت(SWIFT) است. بانکهای عضو در این شبکه بانک به راحتی می توانند به انتقال الکترونیکی وجوه بین خود بدون محدودیت مرز و در سطح بین المللی اقدام نمایند .سوئیفت به طور معمول برای نقل و انتقال بین المللی پول بین بانکها مورد استفاده قرار می گیرد .علاوه بر سوئیفت، کشورهای پیشرفته برای انتقال الکترونیکی وجوه بن بانکهای خود از سیستمهای داخلی نیز استفاده می کنند، به طور مثال در کشور آمریکا از CHAPS) ؛انگلستان از (CHIPS)و مالزی از (RENTAS) استفاده می شود .در ایران نیز اطلاعات بانکی در سطح بین الملل و خارج از کشور از طریق شبکه بین المللی سوئیفت انجام می شود، اما در داخل کشور تبادل اطلاعات از طریق شبکه تبادل اطلاعات بانکی ( شتاب ) و مرکز هماهنگی تبادل اطلاعات بین بانکی ( مهتاب ) صورت می گیرد (گودرزی وزبیدی ،۱۳۸۷) .
۲-۹امنیت در بانکداری الکترونیکی
امروزه ورود به فضای مجازی حاصل از فناوری اطلاعات و ارتباطات دوره جدیدی از تمدن بشر را به وجود آورده است. در این راستا حضور نظام بانکی پیشرفته جهت ورود به بازارهای بین المللی ، جز الزامات هر کشوری می باشد که درحال حاضر باپیشرفت فناوری اطلاعات تمامی صنایع در جهان از جمله صنعت بانکداری به سرعت به سمت این تحولات پیش رفته است.بنابراین همراه با ارتقاء وتوسعه تکنولوژی های نوین، به دلیل وجود ضعفهای که بانکداری سنتی با خود به همراه داشت ؛ سبب شد تا سیستم بانکی جز نخستین سازمانهایی باشد که ازدستاوردهای فناوری اطلاعات ؛شبکه واینترنت استفاده نماید. بدین ترتیب بانکداری الکترونیکی جایگزین بانکداری سنتی گردید. اما از آنجایی که ارتباط بین این شبکه ها بدون در نظر گرفتن مسائل امنیتی طراحی شده اند، لذا علیرغم منافعی که پیشرفت تکنولوژی برای بشر در برداشته ، در معرض تهدید و سوء استفاده نیز بوده است. جهت جلوگیری از این خطرها مبحث امنیت مطرح می گردد که عامل موثری جهت پذیرش و استفاده بیشتر افراد از خدمات بانکداری الکترونیک می باشد.کاربردهای بانکداری الکترونیک همچون تجارت الکترونیک جهت استفاده راحت تر تراکنشهای بانکی راههای مناسبتری را پیشنهاد می کند (آتو وچونگ[۱۳] ؛۲۰۱۴).
بانکداری اینترنتی در سالهای اخیر محبوبیت زیادی یافته است زیرا روشهای سریعتر با هزینه کمتر و دسترس پذیری بیشترجهت اجرای فعالیت در وب را برای افراد فراهم آورده است(کلیسنس و دیگران[۱۴]؛۲۰۱۳).امنیت به طور عمومی شامل دور نگهداشتن افراد غیر مجاز از دسترسی به اطلاعات و اجازه دادن به افراد مجاز جهت دسترسی به دارایی های با ارزش می باشد. اکثر فعالیتهای بانکها با اطلاعات شخصی و حساس مشتریان و خریداران درگیر هستند(سو و هان[۱۵] ؛۲۰۱۳).پس امنیت این اطلاعات از ارزش زیادی برخوردار است .بر طبق نظریه پدن[۱۶](۲۰۰۴) کاربران این گونه سیستمهای بانکی الکترونیکی را می پذیرند و به آن اعتماد می کنند تنها اگر مشاهده نمایند که سیستم امن است از این رو امنیت نقش مهمی در احساس امنیت آنها بازی می کند. سیاستهای امنیتی که در غالب ارکان و اهداف امنیتی گنجانده می شوند شامل محرمانگی[۱۷] ،تمامیت [۱۸] ، عدم انکار[۱۹] ، تصدیق وسندیت [۲۰] ، کنترل دسترسی [۲۱] و قابلیت [۲۲]استفاده می باشند .هر مکانیسم امنیتی بنا به ضرورت و نیاز ، جهت انجام هدف خاصی از امنیت مثل محرمانگی ، تمامیت ، صحت و امثاال آن استفاده می شود(کش و دیگران[۲۳]؛۲۰۰۲) .
برای افزایش و توسعه امنیت در سیستم بانکداری الکترونیک چندین مکانیسم از جمله رمز عبور ، سیاستهای امنیتی و امثال آن وجود دارد که در آن اجرا شده اند(کلیسنس و دیگران؛۲۰۱۳) .تهدیدها در یک سیستمهای الکترونیکی می تواند به وسیله تکثیر دستگاهها؛ تغییر یا تکثیر اطلاعات نرم افزاری، تغییر پیامهای ارسالی، سرقت وسایل سخت افزاری و یا اطلاعات نرم افزاری و عدم کارکرد صحیح صورت پذیرد . از جمله حملاتی که می تواند موجب آسیب رساندن شود شامل نرم افزارهای بدافزا ، ویروس ها ، کرم ها ، اسب تراوا های رایانه ای ، دربهای مخفی، ثبات کننده کلیدها، حفره های امنیتی، استراق سمع، حملات Phishing ، Pharming ، Skimming و poofing می گردد. لذا بایستی مکانیسمی جهت ضمانت انجام هر تراکنش بانکی که در آن داده های حساس مالی نیز رد و بدل می شود وجود داشته باشد. برای رسیدن به این امر مهم، از روشهایی مثل استفاده از رمز عبور، اعمال مکانیسمهای رمزنگاری ، به کار بردن امضاهای الکترونیکی ، گواهی های دیجیتال ، دیوارهای آتش و پروتکلهای امنیتی استفاده می شود .امروزه امنیت و عدم اعتماد مهمترین و اصلی ترین نگرانی کاربران بانکداری الکترونیکی می باشد. در این خصوص زمانی کهکاربران بانکداری الکترونیک به شبکه اینترنت وصل می شوند تا از خدمات این نو بانکداری استفاده کنند ، اطمینان به سیستم از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است . این اطمینان در صورتی بوجود می آید که شخصای باور کند که بانک وی برای او شرایط و شاخصهای مفید و مورد نیاز جهت انجام یک تراکنش موفق را فراهم آورده است (همتی؛۱۳۹۲) .
۲-۱۰اجزای سازنده بانکداری الکترونیک
به عنوان یک اصل پذیرفته شده، پیش از آنکه بتوان عوامل موثر بر موفقیت یک سیستم و ستاده های مربوط به آن (از منظر درونی و بیرونی) را به درستی تشخیص داد، می بایست شناخت کاملی از خود آن سیستم و اجزاء سازنده آن به دست آید . از آنجا که سیستم بانکداری و ستاده آن(خدمات الکترونیک) نیز مستثنی از این قاعده نیست، قبل از آنکه عوامل موثر بر میزان پذیرش خدمات آن از جانب مشتریان بررسی شود، لازم است این مبحث از منظر اجزاء سازنده آن مورد بحث و بررسی قرار گیرد. این اجزاء عبارتند از:
مشتریان (نیازها، سلایق، انتظارات، ارزش ها، خصوصیات بوم شناختی، آمادگی الکترونیکی، آشنایی با فضای الکترونیک و…
بانک ها (نوع مالکیت ، استراتژی، فناوری محوری، مشتری محور
بافت محیطی (شامل عوامل اقتصادی،دولتی/سیاسی، اجتماعی/فرهنگی، رقابت و فناوری)
(همان منبع؛ص۳)
۱-۲-۱۰ مشتریان الکترونیکی
بسیاری از صاحبنظران همچون کاتلر و آرمسترانگ ، مشتریان و ویژگی های آ نا ن را مهمترین جزء هر سیستم اجتماعی می دانند. این دو اندیشمند معتقدند از آنجا که مشتریان در کانون این گونه سیستم ها قرار دارند و دلیل وجودی هر گونه سیستمی به شمار می آیند، می بایست سیستمها را بر اساس آنها استوار کرد و بدین دلیل می بایست با تنوع نیازها، سلیقه ها ،ارزش ها و… در سیستم های مشتری محوراین گونه سیستم ها متحول شوند . این مسئله در مورد سیستم بانکداری الکترونیک نیز صادق است و به تناسب تغییرات در ویژگیهای مربوط به مشتریان
الکترونیکی، این سیستم و خدمات آن تغییر می کند (کاتلر و آرمسترانگ؛۱۹۹۷).
برخی صاحبنظران همچون لسر نیز معتقدند یکی از اصلی ترین علل ارائه خدمات الکترونیک ، به
ضعف سیستمهای پیشین در برآورده کردن نیازهای در حال تغییر مشتریان و خصوصیات بوم شناختی متنوع آنهابازمی گردد (لسر وهمکاران[۲۴]؛۲۰۰۵).

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  pipaf.ir  مراجعه نمایید.