سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای مورد نیاز کتابخانه دیجیتال- قسمت 2

جرایی کتابخانه­های سنتی به علت ماهیت خاص خود به صورت تعامل رو در رو صورت می گرفت
در صورتی که در کتابخانه­های دیجیتالی به علت استفاده از بسترهای شبکه­ای حجم این تعاملات به صورت چشم­گیری کاهش یافته است
لذا روابط عاطفی که در تعامل رودررو وجود داشت در کتابخانه­های دیجیتالی در حال فراموشی است

2-2-18-5
استاندارد نبودن نظام­های ارتباطی

در بسیاری از کشورها از جمله ایران سیستم ارتباطی استانداردی برای ارتباطات دیجیتالی وجود ندارد
زیرا نظام­های ارتباطی موجود برای اهداف دیگری تهیه شده­اند و نیازی­های مربوط به انتقال داده­های مورد استفاده در کتابخانه­های دیجیتالی مورد توجه نبوده است و لذا توانایی پاسخ­گویی به نیازهای فن­آوری­های نوین اطلاعاتی را ندارند
فن­آوری­های نوین اطلاعاتی نیازمند زیرساختار مربوط به خود است که قبل از اجرا باید فراهم شود و تا زمانی که زمینه محیا نشده نمی­توانیم انتظار استفاده بهینه­ای از آن داشته باشیم

2-2-18-6
عدم هماهنگی مابین متخصصان رایانه­ای و کتابداری و اطلاع­رسانی

حوزه­ی مربوط به کتابخانه دیجیتالی به علت چند وجهی بودن نیاز به تخصص­های مختلفی از جمله رایانه، کتابداری و اطلاع رسانی، جامعه شناسی، حقوق، روان شناسی و غیره دارد
لذا همواره در مورد مالکیت این حوزه میان متخصصان مختلف از جمله رایانه و اطلاع­رسانی اختلاف نظر وجود داشته است
این اختلاف نظرها باعث بروز ضعف­هایی در پیاده­سازی و استفاده از این کتابخانه­ها شده است

2-2-18-7
برخوردهای مقطعی و سطحی مدیران موسسات

حرکت به سمت محصولات نو یکی از افتخارات مدیران است و این مانند تبی زود گذر همه­ی موسسات را در بر می­گیرد
همین مسئله باعث بروز مشکلاتی در فرآیند ایجاد کتابخانه­های دیجیتالی کاربر مدار می شود
ایجاد کتابخانه­های دیجیتالی  به علت استفاده از فن­آوری­های نوین، باعث انگیزش مدیران موسسات شده است و آن­ها غالبا به حرکت به سوی دیجیتال تمایل دارند
به همین دلیل اکثر فعالیت­ها در این زمینه به علت عدم برنامه­ریزی صحیح و انجام مطالعات مقدماتی مناسب با شکست مواجه می­شوند
این امر باعث تقبل هزینه­های سنگین توسط موسسات مختلف می­شود
از این رو پیش­نهاد می­شود که همواره در جهت ایجاد چنین کتابخانه­هایی با برنامه­­ریزی صحیح و انجام مطالعات مقدماتی مورد نیاز حرکت کنیم تا در آینده شاهد محصولاتی با قابلیت­های مناسب و مطابق با نیازهای کاربران باشیم

2-2-18-8
عدم توجه به استانداردهای مورد نیاز

یکی از دلایل حرکت­های سطحی و مقطعی که در بالا اشاره شد، می­تواند عدم توجه به استانداردهای مورد نیاز کتابخانه­های دیجیتالی باشد
عدم توجه به استانداردهای موجود در مراحل مختلف باعث بروز اشکالاتی در سیستم از جمله در ذخیره، بازیابی و ارایه­ی خدمات مناسب به کاربران خواهد شد

2-2-18-9
هزینه نسبتا بالای ایجاد

ایجاد کتابخانه­های در مراحل نخستین نیاز به هزینه­های نسبتا بالایی دارد که همواره به عنوان یکی موانع ایجاد چنین کتابخانه­هایی است
ولی باید به این مسئله نیز توجه داشته باشیم که هزینه­های بعدی این کتابخانه­ها مانند هزینه نگهداری آن­ها در مقایسه با سایر کتابخانه­ها بسیار پایین است
در مجموع اگر مقایسه­ای میان هزینه­های کتابخانه­های دیجیتالی با کتابخانه سنتی داشته باشیم متوجه می­شویم که هزینه کتابخانه­های دیجیتالی به مراتب کمتر از کتابخانه­های سنتی است

2-2-18-10
لزوم داشتن مهارت جست­وجو و بازیابی اطلاعات

علاوه بر دسترسی به اینترنت، داشتن مهارت جست­وجو و بازیابی اطلاعات توسط کاربران و کتابدارن این گونه از کتابخانه­ها، امری است که نباید از آن غافل شد
بسیاری از مراجعین فاقد مهارت­های لازم برای جست­وجوی اطلاعات مورد نظر خود هستند که در این­جا نقش کتابداران کتابخانه­های مجازی برجسته می شود  که در آن، با هدایت و مشاوره اطلاعاتی خود به مراجعین در به دست آوردن و استفاده از منابع اطلاعاتی مد نظر، یاری­گر باشند

2-2-18-11
موانع مالی

موانع مالی در هر سازمانی می­تواند باعث بروز مشکلاتی شود
اکثر پایگاه­های اطلاعاتی رایگان نیستند و سازمان باید توانایی پرداخت هزینه­های یاد شده را داشته باشد(علی پورحافظی ،1382)

2-2-18-12
حفاظت از منابع اطلاعاتی بودجه

چالش­های اساسی در این بخش عبارتند از: جلوگیری از آسیب­های احتمالی، امنیت اطلاعات و جلوگیری از ورود­های غیرمجاز با توجه به داشتن بار مالی اشتراک پایگاه­های اطلاعاتی و در صورتی که مرکز اطلاع رسانی خود نیز اقدام به دریافت وجه در قبال اطلاعات ارایه شده به مراجعین نماید چه از نقطه نظر اینکه هکرها و نفوذگران به شبکه­ی اینترنت نتواند به کتابخانه­های دیجیتالی آسیب وارد نمایند، مسئله امنیت و حفاظت از منابع اطلاعاتی در کتابخانه­های دیجیتالی دارای اهمیت است(غفاری و علیپور،1387)

2-2-19
مدیریت کتابخانه­های دیجیتالی

پیترگراهام از کتابخانه­های دانشگاه راجرز اعتقاد دارد که برای پیاده سازی کتابخانه پژوهشی دیجیتال، تعهدات دراز مدت سازمانی، مالی و حقوقی لازم است
امور فنی به سادگی و تنها با هزینه کردن پول قابل انجام هستند
اما بر خلاف امور فنی ، تعهدات سازمانی است که دست­یابی به آن­ها بسیار مشکل خواهد بود
سیاست­ها ، فقدان اولویت بندی، و عدم احساس مسئولیت می­تواند باعث تاخیر و طولانی شدن پروژه شود

مدیریت زیر ساخت فنی «کتابخانه دیجیتال » مانع قابل توجهی برای اکثر کتابخانه­هاست، به ویژه کاهش بودجه کتابخانه­ها ادامه داشته و هزینه­های توسعه و نگهداری مجموعه در حال افزایش است
برای مدیریت کردن کتابخانه دیجیتال موارد زیرباید رعایت شود:

سازماندهی دانش دیجیتال و اطلاعات
انتشار اطلاعات دیجیتال بر اساس کامپیوتر
فراهم­آوردن خدمات مرجع دیجیتال و خدمات اطلاع­رسانی الکترونیکی
فراهم­آوردن و دست­یابی دانش استخراج شده را از مخازن دانش
وظیفه­ای که در قبال دیجیتالی کردن کتابخانه به­صورت وسیع و ذخیره فرآیند دیجیتال داریم به کار گیریم
دسترسی جهانی و بازیابی دانش دیجیتالی و در نهایت دسترسی به تمامی فهرستنویسی و طبقه­بندی اسناد دیجیتالی و دانش دیجیتالی را فراهم نماید
( تری کانی[6]، گری کلیولند[7]، 1390)
2-2-19-1
کتابداران در عصر الکترونیک

کارشناسان خصوصیاتی را برای کتابداران عصر الکترونیک بر می‌شمرند که عبارتند از:

همانند مشاوران اطلاعاتی عمل می‌کنند و بهترین منابع را برای گشایش گروه­ها و برآوردن نیازهای اطلاعاتی مردم نشان می‌دهند
کاربرد منابع اطلاعاتی الکترونیکی را به مردم آموزش می‌دهند
منابعی را که استفاده کنندگان خاصی به آن­ها آشنایی دارند، موجب جست وجو قرار می‌دهند
وظیفه بازکاوی اطلاعات را انجام می‌دهند، یعنی تالیف و ترکیبی از نتایج پژوهش‌های منابع متعدد به عمل می‌آورند و برآیندگزیده و ارزیابی شده را به متقاضی عرضه کنند و در صورت امکان مستقیما به رایانه او ارسال کنند
با ایجاد بایگانی­های مختلف و ارتباط با پایگاه­های اطلاعاتی، مراجعه کننده را در دریافت اطلاعات مورد علاقه خودش یاری می‌نمایند
کتابدارن لازم است طرز کار با نرم‌افزارهای رایانه‌ای و ابزارهای الکترونیکی، مهارت­های سودمندی را از طریق شبکه‌های نرم‌افزاری در اشاعه اطلاعات الکترونیکی بیاموزند(ویکیپدیا)

2-2-19-2
کتابداران کتابخانه­های دیجیتالی

نیاز ما در اختراع است
پیدایش کتابخانه­های دیجیتالی نیاز به ایجاد یک عنوان شغلی جدید به نام کتابدار دیجیتال برای سازماندهی منابع دانش دیجیتالی را بوجود می­آورد

کتابخانه­های دیجیتالی بزرگ به مثابه انبارهای دانش بشری در حال پیدایش هستند پس لازم است کتابداران دیجیتالی امور زیررا انجام دهند:

اداره­ی کتابخانه­های دیجیتالی
نشر اطلاعات دیجیتالی که به صورت رایانه­ای نگهداری می شود
ارایه­ی خدمات مرجع دیجیتالی و خدمات اطلاع­رسانی الکترونیک
کاوش اطلاعات از انبارهای دانش به­وجود آمده
پرداختن به وظیفه­ی دیجیتالی کردن ، فرایند ذخیره سازی دیجیتالی و حفاظت دیجیتالی
ایجاد امکان دسترسی و بازیابی به دانش دیجیتالی
حمایت از حق مولف الکترونیکی

2-2-19-2-1
وظایف کتابدار دیجیتالی                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

کتابداران دیجیتالی که در واقع اداره کنندگان کتابخانه­های دیجیتالی می­باشند
وظایف مهمی به شرح ذیل بر عهده دارند

مدیریت کتابخانه­های دیجیتالی
سازماندهی و مدیریت اطلاعات دیجیتالی
اشاعه اطلاعات دیجیتالی
پردازش اطلاعات دیجیتالی
مدیریت تبدیل منابع
ارایه امکان دست­یابی و بازیابی منابع دیجیتالی
حمایت از حق مولف الکترونیکی(گوپال، 1382)
مشاوره­درطراحی­رابطه­کاربری[8]
[1]Pedly

[2]Cornish

[3]Norman

[4]Wall

[5]Sylvia

[6]Ter Kunyy

[7]Garry Cleveland

[8] http://digitallibrarian
blogfa
com/post-370
aspx

  • 2
این نوشته در دسته‌بندی نشده ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *